การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เฉพาะคือ (1) เพื่อศึกษาสภาพการเรียนการสอนทางไกลในสถาบันอุดมศึกษา (2) เพื่อศึกษาองค์ประกอบการเรียนการสอนทางไกลในสถาบันอุดมศึกษา (3) เพื่อพัฒนาและทดลองใช้ระบบการเรียนการสอนทางไกลในสถาบันอุดมศึกษา และ (4) เพื่อนำเสนอระบบการเรียนการสอนทางไกลในสถาบันอุดมศึกษา กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้บริหารสถาบันอุดมศึกษา จำนวน 62 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านการเรียนการสอนทางไกลและผู้สอนทางไกลจำนวน 27 คน และนิสิตชั้นปีที่ 1 มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศพะเยา จำนวน 34 คน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ข้อมูลจากการสังเกต สอบถาม และสัมภาษณ์ พบว่า มีสถาบันอุดมศึกษาระบบปิด 12 แห่งที่จัดการเรียนการสอนทางไกลจำแนกเป็นสาขาสังคมศาสตร์ 6 แห่ง และสาขาวิทยาศาสตร์ 6 แห่ง

เทคโนโลยีการเรียนการสอนที่ใช้เป็นสื่อหลักคือ ระบบการประชุมทางไกลโดยวีดิทัศน์สื่อสิ่งพิมพ์ และเครือข่ายคอมพิวเตอร์

ปัญหาที่พบมากคือ ผู้เกี่ยวข้องไม่คุ้นเคยกับรูปแบบการเรียนการสอนทางไกลผู้เรียนและผู้สอนมีพฤติกรรมเหมือนการเรียนการสอนปกติ 2. องค์ประกอบหลักของการเรียนการสอนทางไกลมี 8 องค์ประกอบคือ (1) หลักสูตร (2) ระบบการ จัดการ (3) ผู้เรียน (4) ผู้สอน(5) กิจกรรม (6) สภาพแวดล้อม (7) เทคโนโลยีการเรียนการสอน และ(8) ปัจจัยเกื้อหนุน 3. ผลการทดลองใช้ระบบการเรียนการสอนทางไกลที่พัฒนา พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีคะแนนหลังเรียนสูงกว่าคะแนนก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 กลุ่มตัวอย่างเห็นว่า แผนการเรียน เอกสารคำสอนและกรอบแนวคิดช่วยให้ศึกษาอย่างมีเป้าหมายและทำให้มีวิธีการเรียนรู้ด้วยตนเอง ผู้สอนพึงพอใจในกิจกรรมแบบมีส่วนร่วมและการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับผู้เรียน และระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน 4. ระบบการเรียนการสอนทางไกลที่พัฒนาขึ้นประอบด้วยระบบหลัก คือระบบการเรียนการสอนทาง 5. ไกลในถสาบันอุดมศึกษา "แผน มน.2544" มีองค์ประกอบ 8องค์ประกอบหลักคือ (1) หลักสูตร (2) ระบบการจัดการ (3) ผู้เรียน(4) ผู้สอน (5) กิจกรรม (6) สภาพแวดล้อม (7) เทคโนโลยีการเรียนการสอน และ (8) ปัจจัยเกื้อหนุน และมีขั้นตอนพัฒนา 8 ขั้นตอนหลัก คือ(1) กำหนดปรัชญา วิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมาย (2) วิเคราะห์เนื้อหาสาระ(3) วางแผน (4) เตรียมการ (5) ผลิตชุดสื่อ (6) ถ่ายทอด (7) ประเมินผล(8) ประกัน สุขภาพ และมีระบบย่อย 3 ระบบ ได้แก่ ระบบการสอน ระบบการเรียนและระบบกิจกรรม ระบบการสอนมี 11 ขั้นตอน คือ (1) รับรายชื่อผู้เรียน (2) ส่งเอกสารแนะนำตัว (3) รับเอกสารแนะนำตัวผู้เรียน(4) ประชุมวางแผน (5) ปฐมนิเทศรายวิชา (6) ส่งกรอบแนวคิดให้ผู้เรียน(7) พบชั้นเรียนตามนัดหมาย (8) ตรวจงาน (9) ให้ข้อมูลย้อนกลับ (10)บันทึกผลงานผู้เรียน และ (11) ดำเนินการสอบและตัดสินผลการเรียน ระบบการเรียนมี 11 ขั้นตอน คือ (1) ลงทะเบียน (2) รับเอกสารแนะนำตัว(3) กรอกแล ะส่งเอกสารแนะนำตัว (4) รับการปฐมนิเทศรายวิชา (5)รับกรอบแนวคิดการเรียน (6) ศึกษากรอบแนวคิดด้วยตนเอง (7) พบชั้นเรียนทางไกลตามนัดหมาย (8) ส่งงานที่ได้รับมอบหมาย (9) ได้รับข้อมูลย้อนกลับ(10) บันทึกผลงานในแฟ้มสะสมผลงาน และ (11) สอบปลายภาคและรับทราบผลการเรียนและระบบกิจกรรม ประกอบด้วย 9 ขั้นตอน คือ (1) นำเสนอแผ่นนำรายการ (2) สร้างสัมพันธภาพระหว่างผู้เรียน ผู้สอน และผู้ช่วยสอน(3) ตกลงกติกาการเรียน (4) ทดสอบก่อนเรียน (5) ดำเนินกิจกรรมการเรียนการสอน (6) ทดสอบหลังเรียน (7) ตรวจแบบทดสอบหลังเรียน(8) เปรียบเทียบผลการทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน และ (9) ซักถามปัญหา