การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หาตัวแปรที่จำแนกนักศึกษาที่สำเร็จ การศึกษาและไม่สำเร็จการศึกษาตามเวลาของหลักสูตร ของนักศึกษาในระบบการศึกษาทางไกลระดับปริญญาตรี และนำเสนอแนวทางในการพัฒนาประสิทธิภาพการเรียน โดยใช้ผลที่ได้จากการวิเคราะห์ในขั้นต้น การดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน ขั้นตอนแรกเป็นการวิเคราะห์หาตัวแปรในากรจำแนกนักศึกษาที่สำเร็จการศึกษาและไม่สำเร็จการศึกษาตามเวลาของหลักสูตร ขั้นตอนที่สองเป็นการนำเสนอแนวทางการพัฒนาประสิทธิภาพการเรียน กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ที่ศึกษาอยู่ในภาคเรียนที่ 2/2537 เป็นภาคเรียนสุดท้าย จำนวน 1,583 คน แบ่งวิเคราะห์จำแนกตามกลุ่มศาสตร์และหลักสูตร โดยกลุ่มด้านสังคมศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ วิเคราะห์โดยให้การวิเคราะห์จำแนกโดยวิธีตรง (Direct Method) ส่วนกลุ่มด้านมนุษยศาสตร์ วิเคราะห์ความแตกต่างระหว่างกลุ่มโดยใช้ t-test และ (...)-test ผลการวิจัยพบว่า 1. ตัวแปรที่ปรากฎน้ำหนักในสมการจำแนก โดยมีค่าน้ำหนักสูงถึงค่าประมาณครึ่งหนึ่งของน้ำหนักสูงสุด จำแนกตามกลุ่มศาสตร์และหลักสูตรได้ดังนี้ คือ (1.1) ในกลุ่มสังคมศาสตร์หลักสูตร 2 ปี มี 4 ตัวแปร คือ แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ ความมีวินัย ในตนเอง การจดบันทึก และการเตรียนตัวและการสอบ (1.2) ในกลุ่มสังคมศาสตร์ หลักสูตร 3 ปี มี 5 ตัวแปร คือ อายุ ความมีวินัยในตนเอง การจดบันทึกลักษณะและวิธีการอ่าน และความสัมพันธ์ของงานกับสาขาวิชาที่เรียน (1.3) ในกลุ่มสังคมศาสตร์หลักสูตร 4 ปี มี 2 ตัวแปร คือ ความมีวินัยในตนเอง และการวางแผนการเรียน (1.4) ในกลุ่มวิทยาศาสตร์หลักสูตร 2 ปี มี 4 ตัวแปร คือ การศึกษาพื้นฐานการจดบันทึก การวางแผนการเรียน และสภาพทางเศรษฐกิจ (1.5) ในกลุ่มวิทยาศาสตร์หลักสูตร 4 ปี มี 2 ตัวแปร คือ อายุ และ การวางแผนการเรียน (1.6) ในกลุ่มมนุษย์ศาสตร์ หลักสูตร 2 ปี มี 3 ตัวแปร ที่มีความแตกต่างระหว่างกลุ่มที่สำเร็จการศึกษาและไม่สำเร็จการศึกษาตามเวลาของหลักสูตร คือ ความมีวินัยในตนเอง ภาระการทำงาน และ ความสัมพันธ์ของงานกับสาขาวิชาที่เรียน 2. แนวทางในการพัฒนาประสิทธิภาพการเรียนที่นำเสนอในการวิจัยคือ การสร้างชุดพัฒนาประสิทธิภาพการเรียนในระบบการศึกษาทางไกล พบว่าชุดพัฒนาทั้ง 6 เรื่อง สามารถทำให้นักศึกษามีความสามารถทางการเรียนในแต่ละเรื่องที่ศึกษา ได้โดยคะแนนสอบหลังใช้ชุดพัฒนาฯ สูงกว่าก่อนใช้ชุดพัฒนาฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05