วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มุ่งศึกษาวรรณกรรมเรื่องจดหมายจางวางหร่ำ พระนิพนธ์ในกรมหมื่นพิทยาลงกรณ ในด้านที่มาของเรื่อง รูปแบบ กลวิธีการแปลและดัดแปลง และประเภทของวรรณกรรมเพื่อจะพิจารณาคุณค่าและความสำคัญของจดหมายจางวางหร่ำที่มีต่อพัฒนาการวรรณกรรมไทย การศึกษาพบว่า จดหมายจางวางหร่ำแปลและดัดแปลงมาจากวรรณกรรมอเมริกันเรื่องLETTERS FROM A SELF-MADE MERCHANT TO HIS SON ของ จอร์จ ฮอเรซ ลอริเมอร์ (GeorgeHorace Lorimer) โดยยังคงรูปแบบเป็นนวนิยายรูปแบบจดหมายเช่นเดียวกับวรรณกรรมต้นฉบับจึงทำให้จดหมายจางวางหร่ำเป็นนวนิยายรูปแบบจดหมายเรื่องแรงของไทย และเป็นนวนิยายไทยเรื่องแรกที่มีที่มาจากวรรณกรรมอเมริกัน นอกจากนั้นยังพบว่าผู้ประพันธ์ได้ดัดแปลงองค์ประกอบต่างๆ ทางวรรณกรรมทั้งเนื้อเรื่อง ตัวละคร และฉากให้มีความเป็นไทยได้อย่างกลมกลืน การดัดแปลงที่สำคัญที่สุดอยู่ที่การใช้ภาษาซึ่งแสดงให้เห็นลีลาเฉพาะของกรมหมื่นพิทยาลงกรณ ในด้านประเภทของวรรณกรรม จดหมายจางวางหร่ำจัดเป็นทั้งวรรณกรรมคำสอนและวรรรกรรมแนวขบขัน คำสอนเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตในสังคมไทยช่วงที่เริ่มรับอารยธรรมตะวันตกเป็นคำสอนที่มีประโยชน์และยังใช้ได้จนปัจจุบัน คำสอนเหล่านี้ถูกเสนอผ่านการใช้ภาษาและเหตุการณ์ขบขัน ซึ่งเป็นกลวิธีการสร้างความขบขันที่พบมากที่สุดในเรื่อง จดหมายจางวางหร่ำ นอกจากจะมีความสำคัญในฐานะนวนิยายคำสอนเล่มแรกและนวนิยายแนวขบขันเล่มแรกแล้วยังมีคุณค่าในฐานะวรรณกรรมคำสอนแนวใหม่ที่นำคำสอนอันหนักแน่นจริงจังมาถ่ายทอดผ่านอารมณ์ขันได้อย่างมีประสิทธิภาพ