การวิจัยครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาโมเดลปัญหาในการทำวิทยานิพนธ์โดยใช้การวิเคราะห์แบบฟอล์ททรีและลิสเรล กลุ่มประชากรที่ศึกษามีจำนวน 258 คน คือนิสิตหลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่เข้าศึกษาในปีการศึกษา 2538 การวิจัยแบ่งเป็น 2 ขั้นตอนคือ (1) การวิเคราะห์สาเหตุของปัญหาการทำวิทยานิพนธ์โดยใช้กระบวนการวิเคราะห์แบบฟอลท์ทรี สารสนเทศที่ได้รับจากกระบวนการวิเคราะห์แบบฟอลท์ทรีถูกนำมารวมกับสารสนเทศที่ได้จากการสังเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้องเพื่อพัฒนาโมเดลเชิงสมมุติฐาน (2) การตรวจสอบความเหมาะสมของโมเดลสมมุติฐานกับข้อมูลเชิงประจักษ์ สำหรับการพัฒนาโมเดลความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างภายใต้เงื่อนไขของการมีทฤษฎีสนับสนุนที่ไม่เพียงพอเพื่อทดสอบโมเดลสมมุติฐาน ผลการวิจัยพบว่า โมเดลที่พัฒนาขึ้นจากการสังเคราะห์เอกสารเพียงอย่างเดียวมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์มากกว่าโมเดลที่พัฒนาขึ้นจากการวิเคราะห์แบบฟอลท์ทรี และการสังเคราะห์เอกสารผลการตรวจสอบพบว่า โมเดลที่ดีที่สุดอธิบายความแปรปรวนของปัญหาในการทำวิทยานิพนธ์ได้ร้อยละ 28 มีค่าไค-สแควร์เท่ากับ 197.84, p=0.68 ที่องศาอิสระ 208 ค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.92 ตัวแปรความสามารถของนิสิตและแรงจูงใจในการทำวิจัยมีอิทธิพลทางตรงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติต่อปัญหาการทำวิทยานิพนธ์