การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสังเคราะห์ แนวคิดทฤษฎีต่าง ๆ เกี่ยวกับอิทธิพลของสภาพแวดล้อมสถาบันอุดมศึกษาที่มีต่อผลลัพธ์ทางการศึกษา วิเคราะห์รูปแบบความสัมพันธ์โครงสร้างเชิงเส้น (LISREL Model) ของตัวแปรสภาพแวดล้อมสถาบันเพื่อพัฒนาผลลัพธ์ทางการศึกษาของนักศึกษาพยาบาล และเสนอรูปแบบการจัดสภาพแวดล้อมสถาบันเพื่อพัฒนาผลลัพธ์ทางการศึกษาของนักศึกษาพยาบาล จากทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผู้วิจัยพัฒนารูปแบบความสัมพันธ์โครงสร้างเชิงเส้นขึ้นเป็นสมมุติฐานการวิจัย ประกอบด้วยตัวแปรแฝง 9 ตัว ตัวแปรสังเกตได้ 25 ตัวกลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาพยาบาลที่กำลังศึกษาในชั้นปีที่ 4ภาคการศึกษาสุดท้าย ปีการศึกษา 2538 ของสถาบันการศึกษาพยาบาลในกรุงเทพมหานคร 14 แห่ง จำนวน 467 คน ทำการเลือกโดยวิธีสุ่มแบบสัดส่วน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม 6 ฉบับแบบวัด 4 ฉบับ วิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้นของกลุ่มตัวอย่างโดยการหาค่าสถิติพื้นฐานของตัวแปร วิเคราะห์ตรวจสอบความตรงเชิงโครงสร้างด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันของตัวแปรแฝง2 ตัว และตรวจสอบความสอดคล้องของรูปแบบความสัมพันธ์โครงสร้างเชิงเส้นที่พัฒนาขึ้น กับข้อมูลเชิงประจักษ์ด้วยโปรแกรมลิสเรล รุ่น 8.1 ผลการวิจัยถึงแม้ว่าให้การประมาณค่าพารามิเตอร์ที่ยังไม่สมบูรณ์ สรุปได้ว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นยังไม่สอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ มีค่าไค-สแควร์ = 2445.45(องศาอิสระ = 253) ค่าดัชนีความสอดคล้อง = 0.65 รูปแบบสามารถอธิบายความแปรปรวนของผลลัพธ์ด้านความรู้ได้ร้อยละ 5 อธิบายความแปรปรวนของผลลัพธ์ด้านทักษะได้ร้อยละ 10 และอธิบายความแปรปรวนของผลลัพธ์ด้านจิตตได้ร้อยละ 1 ตัวแปรแฝงที่มีอิทธิพลทางบวกขนาดใหญ่ที่สุดต่อตัวแปรแฝงผลลัพธ์ด้านความรู้ ตัวแปรแฝงผลลัพธ์ด้านทักษะ และต่อผลลัพธ์ด้านจิตต คือ ตัวแปรแฝงกระบวนการเรียนการสอนมีค่าสัมประสิทธิ์อิทธิพลมาตรฐานเท่ากับ0.21, 0.16 และ 0.11 ตามลำดับ ทุกค่าไม่มีนัยสำคัญทางสถิติการเสนอรูปแบบการจัดสภาพแวดล้อมสถาบันเพื่อพัฒนาผลลัพธ์ทางการศึกษาของนักศึกษาพยาบาล ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบที่นำเสนอเป็นที่ยอมรับของผู้เชี่ยวชาญ ว่าสามารถปฏิบัติได้จริง และเหมาะสมที่จะนำไปใช้ในการจัดสภาพแวดล้อมสถาบัน เพื่อพัฒนาผลลัพธ์ทางการศึกษาของนักศึกษาพยาบาลต่อไป