การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์คือ การศึกษาสถานภาพและบทบาทของหมอยาในการรักษาพยาบาลพื้นบ้านในอำเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์โดยมีกรอบแนวคิดทฤษฎีดังต่อไปนี้ "ระบบการแพทย์" "สาเหตุการเกิดโรค""ไสยศาสตร์กับความเจ็บป่วย" "โหราศาสตร์ เคราะห์กรรมกับความเจ็บป่วย"แนวคิด "เรื่องธาตุ" "ระบบการแพทย์พื้นบ้าน" "หมอพื้นบ้าน" และ "ทฤษฎีวิวัฒนาการ" การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิจัย สนามทางมานุษยวิทยา คือการสังเกตอย่างมีส่วนร่วมในการเก็บรวบรวมข้อมูลการวิจัยครั้งนี้มีสมมุติฐานดังนี้ : 1. ความเชี่อในสาเหตุของการเกิดโรคทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 2. ความเชื่อเรื่องผีทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 3. ความเชื่อเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 4. ความเชื่อเรื่องเวทมนต์คาถาทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 5. ความเชื่อเรื่องโหราศาสตร์ทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 6. ความเชื่อเรื่องธาตุทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 7. ความเชื่อในระบบการแพทย์พื้นบ้านทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 8. ความเชื่อในหมอพื้นบ้านทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 9. ความสัมพันธ์แบบปฐมภูมิทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 10. ประสิทธิภาพในการรักษาพยาบาลทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล 11. ประสบการณ์ในการรักษาพยาบาลทำให้ชาวบ้านไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล ผลการวิจัยพบว่าทุกข้อเป็นไปตามสมมติฐานยกเว้นข้อ 3 และ ข้อ 6นอกจากนี้ยังพบว่าการรักษาพยาบาลแบบพื้นบ้านยังคงมีอยู่ในชุมชนชนบทต่อไปตราบใดที่ชาวบ้านยังคงมีความเชื่อว่าสาเหตุของการเกิดโรคเป็นเพราะอำนาจเหนือธรรมชาติ เมื่อมีความเชื่อดังกล่าวชาวบ้านจะไปหาหมอพื้นบ้านเพื่อการรักษาพยาบาล ดังนั้นการแพทย์สมัยใหม่ยังไม่เป็นที่นิยมกันในชุมชนดังกล่าว