การวิจัยเรื่องนี้มีจุดประสงค์เพื่อประมวลสภาพปัญหาที่เกิดกับนักเรียน วิเคราะห์แบบแผนการแก้ปัญหาของนักเรียนในโรงเรียนที่ตั้งอยู่ในชุมชนเมืองและชุมชนชนบท และ ศึกษาปัจจัยที่ช่วยอธิบายการเกิดปัญหา และการเลือกแบบแผนการแก้ปัญหาของนักเรียน การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบศึกษาพหกรณี (MULTICASE STUDIES) โดยศึกษา 2 กรณีศึกษา คือ นักเรียนขั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนที่ตั้งอยู่ในชุมชนเมือง และนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนที่ตั้งอยู่ในชุมชนบท ผลการวิจัยมีดังนี้ 1. ปัญหาที่นักเรียนพบมี 3 ประเภท คือ ปัญหาจากการปฏิสัมพันธ์ระหว่าง บุคคล ปัญหาจากสิ่งแวดล้อม และปัญหาจากความต้องการของบุคคล 2. แบบแผนการแก้ปัญหาของนักเรียนมี 2 แบบแผน คือ แบบแผนการแก้ปัญหาด้วยตนเองและแบบแผนการแก้ปัญหาแบบให้บุคคลอื่นช่วยเหลือ สำหรับแบบแผน การแก้ปัญหาด้วยตนเอง ในปัญหาจากการปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคลนั้น มี 4 ลักษณะ คือ การยินยอม/หลบหนี การเผชิญหน้า การลดความตึงเครียดและการออมชอม ส่วนแยยแผนการแก้ปัญหาด้วยตนเองในปัญหาจากสิ่งแวดล้อม และปัญหาจากความ ต้องการของบุคคลนั้น มี 4 ลักษณะ คือ การทำซ้ำ การหาสิ่งอื่นมาแทน การนำ ความรู้มาวางแผนแก้ปัญหา และการใช้กลไกป้องกันตัว แบบแผนการแก้ปัญหาแบบให้บุคคลอื่นช่วยเหลือนั้น มี 2 ลักษณะ คือ การให้เพื่อนช่วยเหลือ และการให้ผู้ใหญ่ ช่วยเหลือ 3. ปัจจัยที่อธิบายการก่อปัญหาจากการปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคลมี 7 ปัจจัย คือ บุคลิกภาพการเรียกร้องความสนใจ การได้รับแรงเสริมจากการแก้ปัญหาของคู่ กรณี ความขัดแย้งที่มีมาก่อน การขาดสิ่งของ กิจกรรมที่ครูและโรงเรียนจัดขึ้น และ การไม่มีผู้ใหญ่อยู่ในสถานการณ์ จากปัญหาทั้ง 3 ประเภทข้างต้น พบว่า ปัจจัยที่ช่วยอธิบายการเกิดปัญหามี 12 ปัจจัย คือ บุคลิกภาพ การได้รับผลที่ไม่พอใจ การรับรู้พฤติกรรมของคู่กรณีที่แก้ ปัญหาไม่ชอบ ความขัดแย้งที่มีมาก่อนลักษณะสิ่งของ การได้รับมอบหมายบทบาทหน้าที่ กิจกรรมที่ครูและโรงเรียนจัดขึ้น กฎระเบียบ ที่สร้างขึ้น/เวลาที่กำหนด ฐานะทาง เศรษฐกิจในครอบครัวของนักเรียน สภาพความไม่พร้อมของโรงเรียนสภาพครอบครัวและการเลี้ยงดูของพ่อแม่ และสภาพความเป็นเมืองและชนบท ส่วนปัจจัยที่ช่วยอธิบายการเลือกใช้แบบแผนการแก้ปัญหานั้น มี 15 ปัจจัย คือ ความรู้ และประสบการณ์เดิม เพศ บุคลิกภาพ ทัศนคติในการแก้ปัญหา การได้รับ ผลที่ไม่พอใจ การทำกิจกรรมอื่นที่สนใจ การขาดความสามารถในการต่อสู้ การทำ ตามตัวแบบ การทำตามคำแนะนำของผู้ใหญ่ ความสัมพันธ์ที่ดีของคู่กรณี การมี บุคคลอื่นอยู่ในสถานการณ์ การได้รับมอบหมายบทบาทหน้าที่ วัฒนธรรม กฎ ระเบียบ แนวปฏิบัติ สภาพครอบครัวและการเลี้ยงดูของพ่อแม่ และสภาพความเป็นเมืองและชนบท