จุดประสงค์ของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้คือ การเสนอแผนที่ภาษาของจังหวัด ปราจีนบุรีและสระแก้ว โดยใช้เกณฑ์ด้านคำศัพท์ แต่เนื่องจากคาดว่า ในบริเวณที่ศึกษามีการใช้ภาษาไทยถิ่นกลางและภาษาไทยโคราช ซึ่งใช้ศัพท์เหมือนกัน ผู้วิจัยจึงใช้การศึกษาวรรณยุกต์เพื่อจำแนกภาษา 2 ภาษานี้ออกจากกัน ข้อมูลในการวิจัยได้จากการส่งแบบสอบถามทางไปรษณีย์ ซึ่งประกอบด้วยหน่วยอรรถจำนวน 30 หน่วยอรรถที่ใช้ศึกษาศัพท์ และคำที่ใช้ทดสอบวรรณยุกต์ในช่อง Bl - Cl Cl - C2 และ C3 - C4 รวม 20 คู่ผู้วิจัยได้ส่งแบบสอบถามไปยังอาจารย์ใหญ่ของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานคณะ กรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ จำนวน 16 โรงเรียน แบบสอบถามที่ได้ รับกลับคืนมา คิดเป็นร้อยละ 89.65 ของแบบสอบถามทั้งหมด ผลการวิจัยแสดงว่าในจังหวัดปราจีนบุรีและสระแก้ว มีภาษาที่ใช้พูดอยู่ 4 ภาษาไทย ได้แก่ ภาษาไทยถิ่นกลาง ภาษาไทยถิ่นอีสาน ภาษาไทยโคราช และภาษาเขมร พื้นที่ที่พูดภาษาเหล่านี้แบ่งได้เป็น 6 เขต เรียงลำดับจากเขตภาษาที่ครอบคลุมพื้นที่จากมากไปหาน้อย คือ 1. เขตภาษาไทยถิ่นกลาง มีพื้นที่ครอบคลุมจังหวัดปราจีนบุรีและสระแก้ว 2. เขตภาษาไทยถิ่นกลางมีพื้นที่ครอบคลุมทางด้านทิศตะวันตกของปราจีนบุรี 3. เขตภาษาไทยถิ่น กลางควบคู่กับภาษาไทยถิ่นอีสานมีพื้นที่อยู่ 6 ตำบลในจังหวัดปราจีนบุรี กับอีก 9 ตำบลในจังหวัดสระแก้ว 4. เขตภาษาไทยโคราช มีพื้นที่อยู่ 2 ตำบลในอำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแก้ว 5. เขตภาษาเขมรมีพื้นที่อยู่ 2 ตำบลในอำเภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับประเทศกัมพูชา6. เขตภาษาไทยถิ่นกลางควบคู่กับภาษาเขมร มีพื้นที่อยู่ 1 ตำบลในอำเภอตาพระยาจังหวัดสระแก้ว