การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาวะเครียด ความรู้ เจตคติ การปฏิบัติต่อระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ เจตคติ การปฏิบัติต่อภาวะความเครียดของครูที่ปรึกษา โดยศึกษาในกลุ่มครูที่ปรึกษา 425 คน ใน จังหวัดปราจีนบุรี เก็บข้อมูลโดยให้ครูที่ปรึกษาตอบแบบสอบถามด้วยตนเอง เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามบุคลิกภาพ MPI แบบสอบถามความรู้ เจตคติ การปฏิบัติต่อระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเองตามกรอบบทบาทหน้าที่ของครูที่ปรึกษา และแบบประเมินภาวะความเครียด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบความสัมพันธ์และความแปรปรวนระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลของครูที่ปรึกษากับภาวะความเครียด และความรู้เจตคติ และการปฏิบัติต่อระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ด้วยสถิติ Chi-square, ANOVA,Pearson Product moment Correlation Coefficient และ Stepwise multiple regressionanalysis ผลการศึกษาพบว่า ครูที่ปรึกษามีภาวะเครียดร้อยละ 39.76 ระดับความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติต่อระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยส่วนบุคคลที่มีความสัมพันธ์กับภาวะเครียด ได้แก่ อายุมากกว่า 40 ปีขึ้นไป สถานภาพสมรสคู่ ระยะเวลาเข้ารับราชการมากกว่า 21 ปีขึ้นไป รายได้ 10,001-20,000 บาท ไม่ทำงานพิเศษ มีประวัติการเจ็บป่วยทางจิต มีประวัติการเจ็บป่วยทางจิตในครอบครัว และบุคลิกภาพแบบเก็บตัว ส่วนเจตคติและการปฏิบัติต่อระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน มีความสัมพันธ์เชิงลบกับภาวะเครียดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p<.01 และ p<.05 ตามลำดับ ปัจจัยการเจ็บป่วยทางจิตและบุคลิกภาพแบบเก็บตัวมีความสัมพันธ์กับความรู้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p<.05 เพศหญิง อายุมากกว่า 40 ปีขึ้นไป และบุคลิกภาพแบบเก็บตัวมีความสัมพันธ์กับเจตคติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p<.05 และ p<.01 ตามลำดับ ส่วนปัจจัยระยะเวลาบรรจุเข้ารับราชการมากกว่า 21 ปีขึ้นไป เคยอบรมสัมมนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และบุคลิกภาพแบบมั่นคงในสภาวะอารมณ์มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติต่อระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p<.01 ส่วนปัจจัยด้านอายุมากกว่า 40 ปีขึ้นไป ระยะเวลาเข้ารับราชการมากกว่า 21 ปีขึ้นไป และมีประวัติการเจ็บป่วยทางจิตสามารถเป็นตัวพยากรณ์แนวโน้มการเกิดภาวะเครียดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p<.01