การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความผาสุกทางจิตวิญญาณ ระดับความหวัง ระดับพฤติกรรมการดูแลทางการพยาบาล ระดับการสนับสนุนทางสังคม และความสัมพันธ์ระหว่างความหวัง พฤติกรรมการดูแลทางการพยาบาล การสนับสนุนทางสังคม กับความผาสุกทางจิตวิญญาณของมารดา หลังคลอดที่ติดเชื้อเอชไอวี และศึกษาแนวทางในการสร้างความผาสุกทางจิตวิญญาณของมารดาหลังคลอดที่ติดเชื้อเอชไอวี กลุ่มตัวอย่างมี 2 กลุ่ม คือ 1) มารดาหลังคลอด 6 สัปดาห์ที่ติดเชื้อเอชไอวี ที่มาคลอดบุตรที่โรงพยาบาลชลบุรี โรงพยาบาลสมเด็จพระบรมราชเทวี ณ ศรีราชา โรงพยาบาลเมืองฉะเชิงเทรา โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร จำนวน 97 ราย เลือกกลุ่มตัวอย่างตามสัดส่วนประชากรของแต่ละโรงพยาบาล 2) พยาบาลที่ให้การดูแลมารดาหลังคลอดที่ติดเชื้อเอชไอวี เป็นพยาบาลที่ปฏิบัติงานอยู่ในแผนกหลังคลอดโรงพยาบาลชลบุรี และโรงพยาบาลสมเด็จพระบรมราชเทวี ณ ศรีราชา จำนวน 18 ราย ทำการเก็บข้อมูลในช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม 2546 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson's Product MomentCorrelation Coefficient) และการวิเคราะห์ตามลักษณะของเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่าระดับความผาสุกทางจิตวิญญาณ ระดับความหวังของมารดาหลังคลอดที่ติดเชื้อเอชไอวีอยู่ในระดับปานกลาง ระดับพฤติกรรมการดูแลทางการพยาบาล และการสนับสนุนทางสังคมอยู่ในระดับมากความหวัง พฤติกรรมการดูแลทางการพยาบาล การสนับสนุนทางสังคมมีความสัมพันธ์ทางบวกกับความผาสุกทางจิตวิญญาณของมารดาหลังคลอดที่ติดเชื้อเอชไอวีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนแนวทางในการสร้างความผาสุกทางจิตวิญญาณสามารถสรุปได้ดังนี้ 1) ด้านความผาสุกในสิ่งที่เป็นอยู่ เน้นให้มารดานึกถึงชีวิต อนาคตของบุตรที่กำลังจะเติบโตขึ้นมาในอนาคต เพื่อเป็นกำลังใจในการต่อสู้ชีวิต ส่งเสริมบุคคลที่สำคัญ และใกล้ชิดในชีวิตให้เป็นกำลังใจ 2) ด้านความผาสุกในความศรัทธายึดมั่นทางศาสนา สร้างความรู้สึกมั่นคงทางจิตใจแก่มารดา โดยการทำจิตใจให้สงบ การทำบุญ สวดมนต์ทำสมาธิ หรือกิจกรรมทางศาสนาที่ยึดมั่น