วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

ในสังคมโลกปัจจุบันมีการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ทั้งทางด้านสังคม วัฒนธรรมเศรษฐกิจ โดยเฉพาะด้านการค้าและการบริการในศรษฐกิจโลก ประเทศต่างๆมีการพัฒนาบทบาทเชิงการค้าและบริการอย่างรวดเร็ว ทำให้ประเทศไทยมีความจำเป็นที่จะต้องเสริมสร้างประสิทธิภาพและความสามารถในการแข่งขันของเพิ่มมากขึ้น ซึ่งงานสถาปัตยกรรมถือเป็นวิชาชีพที่ให้การบริการ จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีการพัฒนาและเตรียมความพร้อมสำหรับกับการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้น การปรับปรุงการรับรองปริญญาซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างมาตรฐานการศึกษาสถาปัตยกรรม เป็นการสร้างพื้นฐานที่มั่นคงให้แก่สถาบันการศึกษาและบุคลากรที่จะเป็นสถาปนิก ให้มีความสามารถในแข่งขันระดับสากลได้ การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงพัฒนาการการศึกษาสถาปัตยกรรมของไทย ศึกษาองค์กรที่เกี่ยวข้องด้านการศึกษาสถาปัตยกรรม ร่วมถึงศึกษาข้อบ่งชี้ ข้อเด่นและข้อด้อยของการศึกษาสถาปัตยกรรมของประเทศไทยและนานาชาติ โดยศึกษาข้อมูลปฐมภูมิจากการสัมภาษณ์อนุกรรมการสภาสถาปนิก สถาบันการศึกษา และสำนักงานสถาปนิก ศึกษาข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสารที่เกี่ยวข้องด้านการศึกษาสถาปัตยกรรมทั้งของไทยและนานาชาติ เลือกกรณีศึกษา คือ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักรอังกฤษ ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น และสิงคโปร์ จากการศึกษาพบว่าการควบคุมคุณภาพของหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ของประเทศไทยและนานาชาติ สามารถแบ่งโครงสร้างได้เป็นสองส่วน คือ ส่วนที่หนึ่งเป็นการควบคุมคุณภาพการศึกษาในระดับอุดมศึกษา และส่วนที่สองเป็นการควบคุมคุณภาพการศึกษาในวิชาชีพสถาปัตยกรรม และมีปัจจัยในการรับรองหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ทั้งของประเทศไทยและนานาชาติ ประกอบด้วย 1)องค์กรหรือหน่วยงานที่จัดการดูแลกระบวนการให้การรับรอง 2)ระยะเวลาในการศึกษา 3)การกำหนดหน่วยกิตแต่ละหมวดวิชาที่เรียน 4)การกำหนดขอบเขตหมวดวิชาในหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ 5)กระบวนการรับรองและตรวจเยี่ยมหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ จึงสรุปได้ว่า การศึกษาสถาปัตยกรรมในประเทศไทยมีความแตกต่างกับนานาชาติ ด้านการจัดการขององค์กรที่กำกับดูแลรับผิดชอบ และการกำหนดหลักเกณฑ์การรับรองตรวจเยี่ยมหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ รวมทั้งยังมีปัจจัยด้านต่างๆ ที่จะให้หลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์มีคุณภาพและมาตรฐานที่ดีขึ้น ทั้งนี้มีข้อเสนอแนะ ดังนี้ 1)การให้ความสำคัญในการประสานความร่วมมือกันของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการศึกษาสถาปัตยกรรมอย่างจริงจัง 2)การพิจารณาปรับปรุงกระบวนการรับรองหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ 3)การศึกษาปัจจัยผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการประเมินคุณภาพของหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ หากสามารถพัฒนาแนวทางการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสม จะเป็นการสร้างพื้นฐานที่เข้มแข็งในการพัฒนาหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตร์ให้มีคุณภาพและมาตรฐานที่ดีในการก้าวสู่วิชาชีพสถาปัตยกรรมของไทยและระดับสากลต่อไป