โครงการบูรณาการความร่วมมือเพื่อขับเคลื่อนการสร้างความมั่นคงทางอาหารและอาหารปลอดภัย จังหวัดกาฬสินธุ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อพัฒนาองค์ประกอบและตัวชี้วัดของความมั่นคงอาหารและอาหารปลอดภัยของชุมชนในจังหวัดกาฬสินธุ์ 2) เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลข่าวสารสถานการณ์ความมั่นคงอาหารและอาหารปลอดภัยของชุมชนในจังหวัดกาฬสินธุ์ 3 )เพื่อพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างกลไกและกระบวนการความร่วมมือการสร้างความมั่นคงอาหารและอาหารปลอดภัยในระดับชุมชน ตาบล และจังหวัด 4) เพื่อเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้และการจัดการความรู้ในการขยายผลและยกระดับการพัฒนาความมั่นคงอาหารและอาหารปลอดภัยในแต่ละระดับ 5) เพื่อประเมินผลการเปลี่ยนแปลง และประสิทธิผลการพัฒนาการสร้างความมั่นคงอาหารและอาหารปลอดภัย พื้นที่ดาเนินการ แบ่งเป็น พื้นที่ทั่วไป บูรณาการความร่วมมือกับโครงการคนดี สุขภาพ รายได้ดี จานวน 18 อาเภอ135 ตาบล พื่นที่กลุ่มตัวอย่าง 23 ตาบล และศูนย์เรียนรู้ 6 แห่ง ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง เป็น ภาคส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ภาคเอกชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ถ่ายทอดความรู้จากศูนย์เรียนรู้ ผู้บริหารเจ้าหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นาชุมชน เกษตรกร ในจังหวัดกาฬสินธุ์ รวม จานวน 1,646 คน กลุ่มตัวอย่าง เลือกแบบเจาะจง จากผู้เกี่ยวข้องกับโครงการในแต่ละระดับและที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการ เครื่องมือเป็นสอบถาม แบบสัมภาษณ์ สนทนากลุ่ม ระยะเวลา ดาเนินการตั้งแต่ เดือน มีนาคม 2555 ถึง ตุลาคม 2556 ผลการศึกษามีดังนี้ 1.การพัฒนาองค์ประกอบและตัวชี้วัดของความมั่นคงอาหารและอาหารปลอดภัยของชุมชน ในจังหวัดกาฬสินธุ์โดยทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในกระบวนการกาหนดองค์ประกอบและตัวชี้วัดความมั่นคงทางอาหารและอาหารปลอดภัยของจังหวัดกาฬสินธุ์ ในระยะเริ่มโครงการ มี 9 ด้าน 24 ตัวชี้วัด และเมื่อสิ้นสุดโครงการตัวชี้วัดที่มีความเหมาะสมกับชุมชน มีเพียง 4 ตัวชี้วัด คือ1. ความพอเพียงต่อการบริโภคตลอดปี 2. การพึ่งตนเองได้ 3. ความปลอดภัยไร้สารเคมี และ 4.การมีสุขภาพดี 2.พัฒนาระบบฐานข้อมูล ใช้ข้อมูลบัญชีครัวเรือน เป็นเครื่องมือการเรียนรู้รายรับรายจ่ายของครัวเรือนและสะท้อนข้อมูลของชุมชนนาไปสู่การวิเคราะห์จัดทาแผนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในชุมชนตลอดจนการยกระดับรายได้ของชุมชน ข้อมูลเศรษฐกิจชุมชน ที่เน้นศึกษาพืชเศรษฐกิจหลัก สัตว์เศรษฐกิจ ปฏิทินการผลิตพืชผัก นาใช้ประกอบการทาแผนยกระดับสร้างความมั่นทางอาหารของชุมชน โดยมีการจัดทาฐานข้อมูลระดับตาบล 23 แห่ง 3.การเสริมสร้างกลไกและกระบวนการความร่วมมือการสร้างความมั่นคงอาหารและอาหารปลอดภัยในระดับชุมชน ตาบล และจังหวัด กลไกที่สาคัญคือ 6 ประเด็นคือ 1) มีคณะทางานระดับจังหวัด 3 คณะ 31หน่วยงาน คณะทางานระดับอาเภอมีนายอาเภอเป็นประธาน คณะทางานระดับตาบล ร่วม 2,250 คน คณะทางานระดับชุมชน ๆ ละ10-15 คน มีกานัน/ ผญบ./ประธานชุมชนเป็นประธาน โดยมีการจัดตั้งศูนย์ประสานงาน ระดับจังหวัด อาเภอ ตาบล 2) การลงนามความร่วมมือ เพื่อสื่อสาร สร้างพันธสัญญา ขับเคลื่อนโครงการได้ประกาศวาระจังหวัด ลดการใช้สารเคมีในการเกษตรสู่เมืองเกษตรอินทรีย์ 3) การเชื่อมตัวชี้วัดเป็นเป้าหมายลงสู่พื้นที่ 4 ) การบูรณาการแผนและกิจกรรมร่วมกัน 5) การบูรณาการงบประมาณตามกิจกรรม 6) การสนับสนุนวิชาการและการจัดการโดยกลไกที่ค้นพบสาคัญคือการสร้างความเข้มแข็งของคณะทางานระดับอาเภอ สนับสนุนให้ตำบลเข้มแข็ง 4. การเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้และการจัดการความรู้ จัดกระบวนเรียนรู้ คณะทางาน แกนนาระดับจังหวัด ตาบล ถึงระดับครัวเรือนต้นแบบ ในกระบวนการจัดทาแผนความมั่นคงทางอาหารและอาหารปลอดภัยในระดับชุมชนและครัวเรือน องค์ความรู้การผลิตอาหารที่ปลอดภัย การลดต้นทุนการผลิต กระบวนการข้อมูล จัดทาข้อมูลบัญชีครัวเรือน เกิดศูนย์เรียนรู้ 8 แห่ง ที่เชื่อมโยงการเรียนรู้ให้กับ ชุมชน ท้องถิ่น ส่วนราชการ ผ่านกลไกโครงการร่วมจังหวัดคือ กาฬสินธุ์ คนดี สุขภาพดี รายได้ดี ผลการเรียนรู้ ทาให้เกิดตาบล ต้นแบบ ครัวเรือนต้นแบบ มีการพัฒนาและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ของครัวเรือนชุมชน การทาหลุมพอเพียงปลูกพืชผักสวนครัว ในตาบลต้นแบบ 6,750 ครัวเรือนการแก้ไขปัญหาและลดการใช้สารเคมีในเกษตรกร โดยการเจาะเลือดในเกษตรกร และปรับพฤติกรรมทาให้ปัญหาลดลง การผลิตและใช้นาหมักชีวภาพและน้าสมุนไพรในการดูแลสุขภาพของครัวเรือนและที่สุขศาลาหมู่บ้านในกลุ่มผู้ป่วย กลุ่มเสียงด้วยโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ทาให้ลดปัญหาเบาหวานความดันในพื้นที่ ลดการดื่มน้าอัดลม เครื่องดื่ม แอลกอฮอร์ ในงานศพงานบุญโดยใช้น้าสมุนไพรแทน การลดต้นทุนการผลิต และลดการใช้ปุ๋ยเคมี สารเคมี โดยสูตรทาปุ๋ยชีวภาพ ต่างๆ การยกระดับและพัฒนาผลิตภัณฑ์สู่ระบบตลาด จาหน่ายในชุมชนและร้านค้า การทาตลาดสีเขียวในตลาดท้องถิ่นระดับตาบล และ โรงพยาบาล 2 แห่ง ตลาดเทศบาลเมือง 2 แห่ง ในระดับจังหวัด 5 . ผลการประเมินการดาเนินงานตามโครงการ การบูรณาการขับเคลื่อนโครงการ อยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย = 4.33) การมีส่วนร่วม ภาพรวม อยู่ในระดับมากทุกขั้นตอน มีการเชื่อมโยงแผนจากแผนชุมชน ท้องถิ่น สู่การผลักดันเป็นยุทธศาสตร์วาระของหวัดกาฬสินธุ์ เรื่องลดการการใช้สารเคมีในการเกษตร ด้านความมั่นคงทางอาหาร ครัวเรือนที่มีพืชผักบริโภคพอเพียงตลอดปี ร้อยละ 46.53 มีการปลูกสมุนไพรบริโภคพอเพียงตลอดปี ร้อยละ 53.77 มีข้าวพอเพียงบริโภคตลอดปี ร้อยละ 62.56 ด้านความปลอดภัย การตรวจสารเคมีตกค้างในอาหาร และในกระแสเลือดปัญหาลดลง มีการใช้สมุนไพรดูแลสุขภาพทาให้กลุ่มป่วยกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน ความดันลิตสูงมีสุขภาพที่ดีขึ้น ระดับความปลอดภัยของอาหารในระดับปลอดภัยสู่อินทรีย์ มีการปลูกผักที่อยู่ในระดับปลอดภัยไร้สารพิษ ร้อยละ 41.3 แบบอินทรีย์ร้อยละ 41.68 ทานาแบบปลอดภัยไร้สารพิษร้อยละ 41.3 และทาแบบอินทรีย์ ร้อยละ 30.93 การรับรองมาตรฐาน จานวนแปลงที่ได้รับรองมาตรฐานอินทรีย์ จานวน 9 ราย ได้รับรองมาตรฐาน GAP ประเภทข้าว 149 ราย และพืชผักจานวน 229 ราย