วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบตัวละครหญิงในวรรณกรรมของฮิงุชิ อิชิโยกับผู้หญิงในยุคเมจิ รวมทั้งวิเคราะห์สารที่อิชิโยต้องการสื่อผ่านทางพฤติกรรมและลักษณะนิสัยของตัวละครหญิงในวรรณกรรมทั้งหกเรื่อง ได้แก่ โนะกิโมะรุท์ซุกิ นิโงะริเอะ จูซันยะ โคะโนะโกะ อุระมุระซะกิ และ วะเระกะระ จากการศึกษาพบว่าตัวละครหญิงในวรรณกรรมของอิชิโยสะท้อนให้เห็นถึงสถานภาพของผู้หญิงในยุคเมจิที่ไร้ซึ่งสิทธิเสรีภาพ และถูกจำกัดอยู่แต่เพียงในบ้านให้ทำหน้าที่แม่และภรรยาที่ดีเท่านั้น ทว่า พฤติกรรมและลักษณะนิสัยของตัวละครหญิงที่ผิดไปจากความคาดหวังของสังคมนั้นแสดงให้เห็นถึงความพยายามของอิชิโยในการเรียกร้องสิทธิสตรี แม้ว่าการที่วรรณกรรมแต่ละเรื่องจบลงแบบคลุมเครือจะสะท้อนให้เห็นว่าสุดท้ายแล้วอิชิโยเองก็ไม่อาจเอาชนะสังคมปิตาธิปไตยในเวลานั้นได้ แต่อิชิโยก็นับเป็นนักเขียนอาชีพหญิงคนแรกของญี่ปุ่นที่ก้าวออกมาเรียกร้องสิทธิสตรี พร้อมทั้งชี้ให้เห็นถึงสถานภาพของผู้หญิงในยุคเมจิที่ถูกกดขี่ได้อย่างชัดเจน