ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

รูปแบบการประยุกต์ใช้วัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าต้นน้ำป่าสัก กรณีศึกษา : บ้านตาดเสี้ยว และบ้านถ้ำพระ ตำบลอิปุ่ม อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ระยะที่ 2

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : รูปแบบการประยุกต์ใช้วัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าต้นน้ำป่าสัก กรณีศึกษา : บ้านตาดเสี้ยว และบ้านถ้ำพระ ตำบลอิปุ่ม อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ระยะที่ 2
นักวิจัย : ดำรงศักดิ์ มะโนแก้ว
คำค้น : ป่าต้นน้ำ
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2555
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG53E0016 , http://research.trf.or.th/node/7266
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษาวิจัยรูปแบบการประยุกต์ใช้วัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าต้นน้ำป่าสัก กรณีศึกษา บ้านตาดเสี้ยว และ บ้านถ้ำพระ ต.อิปุ่ม อ.ด่านซ้าย จ.เลย ระยะที่ 2 มีวัตถุประสงค์ของ การศึกษา อยู่ 2 ส่วน คือ ส่วน ที่ 1 วัตถุประสงค์เชิงวิจัย เพื่อประยุกต์ใช้และนำรูปแบบวัฒนธรรม ป่าดงหอมาใช้ในการจัดการป่าในเขตพื้นที่ต้นน้ำป่าสัก และ ศึกษากระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้ เรื่องวัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าสู่เด็กและเยาวชน ส่วนที่ 2 วัตถุประสงค์เชิงพัฒนาเพื่อ พัฒนากระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องวัฒนธรรมป่าดงหอสู่เด็กและเยาวชนให้เกิดความรักความ หวงแหนวัฒนธรรมและทรัพยากรภายในท้องถิ่นของตนเอง การดำเนินการวิจัยในครั้งนี้ทางทีมวิจัยได้นำชุดองค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษาวิจัยในระยะที่ 1 มาประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติการโดยได้นำเอาชุดความรู้มาประมวลผลหาแนวทางของการนำรูปแบบ วัฒนธรรมป่าดงหอไปใช้ในการจัดการป่า ที่ไม่ขัดต่อรูปแบบวัฒนธรรม พิธีกรรม ความเชื่อเดิมของ คนในชุมชน รวมทั้งการสร้างกระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้ และพัฒนารูปแบบการถ่ายทอดองค์ ความรู้เรื่องวัฒนธรรมป่าดงหอสู่เด็กและเยาวชน ผลการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ทีมวิจัยได้นำรูปแบบวัฒนธรรมป่าดงหอมาปรับใช้ในการจัดการป่า ที่ไม่ขัดต่อรูปแบบทางวัฒนธรรมและความเชื่อเดิมของชุมชน ซึ่งรูปแบบที่ได้ คือ การตั้งศาลหรือตั้ง ตูบนั้นสามารถตั้งได้เพียง 1 หลัง ซึ่งเป็นศาลเจ้าที่เท่านั้น แต่ไม่สามารถตั้งศาลตามรูปแบบเดิม คือ 4 หลัง ส่วนรูปแบบพิธีกรรม และเครื่องเซ่นไหว้สามารถนำรูปแบบจากวัฒนธรรมป่าดงหอไป ใช้ได้ และผู้นำพิธี กวนจ้ำสามารถทำพิธีได้ดังเดิม ผลการนำรูปแบบวัฒนธรรมป่าดงหอไปใช้ใน การจัดการป่าในครั้งนี้สามารถจัดการป่าร่วมกับป่าชุมชนได้จำนวน 1 ป่า คือ ป่าโคกหนองกวาง ซึ่ง มีเนื้อที่ จำนวน 300 ไร่ และได้ทำการศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพภายในป่าทำให้พบว่าพื้นที่ ป่ายังคงมีความหลากหลายของพืชชนิดต่างๆ ถึงแม้ว่าพื้นที่ป่าส่วนใหญ่ถูกทำลายไปเหลือเพียงผืนป่า เล็กๆ เท่านั้น การถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องวัฒนธรรมป่าดงหอมีมาตั้งแต่ในอดีตแต่เป็นไปโดยตาม ธรรมชาติและการปลูกฝังทางความเชื่อของ ปู่ ย่า ตา ยาย สู่ลูกหลาน จากข้อห้ามทางความเชื่อของ วัฒนธรรมที่คนในชุมชนยึดถือร่วมกัน นอกจากนี้แล้วการได้เข้าร่วมพิธีกรรมก็ยังเป็นอีก กระบวนการถ่ายทอดทางความเชื่ออีกทางหนึ่งที่ทำให้คนในชุมชนมีการสืบทอดวัฒนธรรมและ รูปแบบพิธีกรรมความเชื่อวัฒนธรรมป่าดงหอมาอย่างยาวนาน การพัฒนากระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องวัฒนธรรมป่าดงหอนอกจากการถ่ายทอด และปลูกฝังทางความเชื่อตามวิถีของชุมชนแล้ว กระบวนการที่สำคัญคือ การได้รับรู้ความหมายและนัยแฝง ของข้อห้ามทางความเชื่อนั้นๆ ควบคู่กันไป โดยการถ่ายทอดเรื่องราวจากผู้เฒ่าผู้แก่ใน ลักษณะการเล่าเรื่องราว การนำชุดความรู้ที่ได้มาใช้สอนภายในโรงเรียน โดยมีผู้เฒ่าผู้แก่และคณะครู เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ทั้งในและนอกห้องเรียน ผ่านจุดเรียนรู้ 9 จุด คือ จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 1 การฝึกทักษะเบื้องต้น จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 2 เปิดประตูสู่วัฒนธรรมป่าดงหอ จุดศึกษา ธรรมชาติ จุดที่ 3 ลำห้วยอิปุ่ม ศูนย์รวมชีวิตใต้น้ำ จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 4 ยึดเหนี่ยวแผ่นดิน จากผืนป่า จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 5 ร่วมลำเนาสร้างสรรค์ สมุนไพร จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 6 ประวัติศาสตร์เลิศล้ำค่า จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 7 ถ้ำประตูโขง จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 8 ทรัพย์ล้ำค่า ใต้ฝาเท้า ( โคกกรุง) และ จุดศึกษาธรรมชาติ จุดที่ 9 บทสรุปแห่งการเรียนรู้ ที่บ่ง บอกถึงความสำคัญของชุมชน วัฒนธรรม ทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อมที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของ คนในชุมชน และ การนำเด็กนักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมทางพิธีกรรมร่วมกับชุมชนเป็นประจำทุกปี ก็จะช่วยให้เด็กนักเรียนได้เรียนรู้เรื่องราววัฒนธรรมป่าดงหอได้ในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความ เชื่อ ความหมายและนัยแฝงต่างๆ เกี่ยวกับด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ อย่างถูกต้อง

บรรณานุกรม :
ดำรงศักดิ์ มะโนแก้ว . (2555). รูปแบบการประยุกต์ใช้วัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าต้นน้ำป่าสัก กรณีศึกษา : บ้านตาดเสี้ยว และบ้านถ้ำพระ ตำบลอิปุ่ม อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ระยะที่ 2.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ดำรงศักดิ์ มะโนแก้ว . 2555. "รูปแบบการประยุกต์ใช้วัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าต้นน้ำป่าสัก กรณีศึกษา : บ้านตาดเสี้ยว และบ้านถ้ำพระ ตำบลอิปุ่ม อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ระยะที่ 2".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ดำรงศักดิ์ มะโนแก้ว . "รูปแบบการประยุกต์ใช้วัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าต้นน้ำป่าสัก กรณีศึกษา : บ้านตาดเสี้ยว และบ้านถ้ำพระ ตำบลอิปุ่ม อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ระยะที่ 2."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2555. Print.
ดำรงศักดิ์ มะโนแก้ว . รูปแบบการประยุกต์ใช้วัฒนธรรมป่าดงหอในการจัดการป่าต้นน้ำป่าสัก กรณีศึกษา : บ้านตาดเสี้ยว และบ้านถ้ำพระ ตำบลอิปุ่ม อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ระยะที่ 2. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2555.