วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การวิจัยเรื่อง “การสื่อสารเพื่อธำรงรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนชาวมาเลเซียเชื้อชาติไทยใน รัฐเคดาห์ ประเทศมาเลเซีย” เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัย คือ การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก การ สังเกตแบบมีส่วนร่วม และการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า 1. รูปแบบการสื่อสารเพื่อธำรงรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชน ประกอบด้วย การสื่อสารเพื่อ เรียนรู้และถ่ายทอดทางวัฒนธรรม ที่เป็นการสื่อสารแบบปากต่อปาก ซึ่งสื่อสารผ่านสื่อบุคคล สื่อพื้นบ้าน สื่อมวลชนและเครือข่ายการสื่อสาร การสื่อสารเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน ที่เป็นการสื่อสารแบบเห็นหน้าค่า ตาในรูปแบบการเคาะประตูบ้านและการประชุมแบบปรึกษาหารือเพื่อสร้างการมีส่วนร่วม ซึ่งมีทิศทางการไหลของข่าวสารแบบสองทางในแนวระนาบ โดยสื่อสารผ่านพื้นที่สาธารณะและสื่อเฉพาะกิจ และการสื่อสารเพื่อ เสริมสร้างอัตลักษณ์ศักดิ์ศรีของชุมชน ที่เป็นการสื่อสารแบบวจนภาษาและอวจนภาษา ซึ่งสื่อสารผ่านวัฒนธรรม ของกลุ่มชาติพันธุ์และสื่อสารผ่านสื่อประเภทต่างๆ 2. สื่อบุคคลในชุมชนใช้การสื่อสารเชิงกลยุทธ์ ได้แก่ กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อแจ้งข้อมูลข่าวสาร กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อบริหารจัดการ กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อระดมพลังความคิด กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมกลยุทธ์การสื่อสารเพื่อสร้างความศรัทธา กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อเจรจาต่อรอง โดยมีทักษะทางการสื่อสารที่เด่นชัด 3 ลักษณะ คือ ทักษะการให้คำแนะนำ ทักษะการโน้มน้าวใจและทักษะการบริหารจัดการ รวมถึงมีบทบาทอัน หลากหลาย ได้แก่ บทบาทของครูผู้สอนและให้ความรู้ บทบาทในการให้คำปรึกษา บทบาทในการบริหารจัดการ บทบาทในการจัดการความขัดแย้ง บทบาทในฐานะผู้ประสานงาน/ตัวแทนชุมชน และบทบาทในการสร้างผู้นำรุ่น ใหม่ 3. ชุมชนยังคงยึดถือในพิธีกรรมการบวชและบุญเดือนสิบ โดยมีพิธีกรรมที่เคร่งครัดเช่นเดิม โดยพบว่าสื่อ พิธีกรรมการบวชมีบทบาทระดับตัวบุคคล คือ อบรมบ่มเพาะคุณธรรม/จริยธรรม เป็นเครื่องมือให้การศึกษา ระดับ เครือญาติ คือ ยกระดับคุณค่าทางจิตวิญญาณ สืบสานและสร้างความเข้มแข็งแก่สถาบันสงฆ์ และระดับชุมชน คือ สร้างปฏิสัมพันธ์และประสบการณ์ทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ สร้างความสามัคคีเป็นปึกแผ่นของชุมชน ส่วน สื่อพิธีกรรมบุญเดือนสิบมีบทบาทระดับตัวบุคคล คือ สืบรากเหง้า การสืบต่อความเชื่อด้านวิญญาณ สะท้อนภาพ ในจินตนาการ ระดับเครือญาติ คือ การเชื่อมโยงสายสัมพันธ์ระหว่างกลุ่ม เป็นพื้นที่สังสรรค์ของเครือญาติ และ ระดับชุมชน คือ สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น ระดมพลังชุมชน สร้างความทรงจำร่วมกัน สร้างอัตลักษณ์ศักดิ์ศรีแก่ ชุมชน ซึ่งปัจจัยที่มีผลต่อการดำรงอยู่ของสถานภาพของสื่อพิธีกรรม ได้แก่ ความเชื่อ ผู้นำชุมชน ระบบเครือญาติ นโยบายของภาครัฐและอิทธิพลของสื่อมวลชน ส่วนปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงสถานภาพของสื่อพิธีกรรม ได้แก่ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี/การสื่อสาร และการศึกษาในระบบ