โครงการวิจัยเรื่องการอนุรักษ์พิธีกรรมและการแต่งกายในการฟ้อนกลองตุ้มจังหวัดอุบลราชธานีมีวัตถุประสงค์ในการดำเนินการวิจัย เพื่อศึกษาพิธีกรรมและการแต่งกายในการฟ้อนกลองตุ้มจังหวัดของอุบลราชธานี และมุ่งที่จะให้ชุมชนที่มีการฟ้อนกลองตุ้มที่กระจายอยู่ทั่วไปในจังหวัดได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้พิธีกรรมและการแต่งกายในการฟ้อนกลองตุ้มของชุมชนอื่นเพื่อหากระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้พิธีกรรมและการแต่งกายรวมทั้งท่าทางการแสดงในการฟ้อนกลองตุ้มสู่ชุมชน สถานศึกษา หน่วยงานต่างๆ และมุ่งหวังให้คนในชุมชนและชาวอุบลราชธานีตระหนักในคุณค่าและความภาคภูมิใจ ร่วมสืบสานในเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม พิธีกรรม และการ แต่งกายในการฟ้อนกลองตุ้มของชาวอุบลราชธานี จากการวิจัยผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชน ทั้งสี่ชุมชนในจังหวัดอุบลราชธานี ประกอบด้วยชุมชนบ้านหนองบ่อ ตำบลหนองบ่อ อำเภอเมือง ชุมชนบ้านสำลาก ตำบลหนองบ่อ อำเภอเมืองชุมชนบ้านท่าลาด ตำบลท่าลาด อำเภอวารินชำราบ และชุมชนบ้านท่าโพธิ์ศรี ตำบลท่าโพธิ์ศรีอำเภอเดชอุดม พบว่าทุกชุมชนไม่ทราบข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาเรื่องการฟ้อนกลองตุ้มของชุมชนตัวเอง ในฐานะนักวิชาการจึงเข้าไปมีส่วนร่วมในการจัดเก็บข้อมูลเบื้องต้นและให้ความรู้ในการทำงานวิจัยท้องถิ่นแก่ชุมชนต่างๆ ผ่านกระบวนการใช้เวทีหาอาสาสมัครนักวิจัย การแลกเปลี่ยนความรู้ ซักถาม ตั้งคำถาม ฝึกซ้อมและเตรียมความพร้อมการเป็นนักวิจัย การออกเก็บข้อมูลภาคสนาม และรวบรวมนำข้อมูลเพื่อนำไปสังเคราะห์ข้อมูลอย่างมีส่วนร่วมเพื่อให้เกิดข้อมูลประวัติศาสตร์อันทรงคุณค่าของชุมชน ผลการศึกษาพบว่าทุกชุมชนไม่เคยมีการจดบันทึกเรื่องการฟ้อนกลองตุ้มไว้เลยปรากฏการณ์ที่พบเหมือนกันทั้งสี่ชุมชนคือ วัตถุประสงค์ของการฟ้อนกลองตุ้มเพื่อการขอฝน มิติและองค์ความรู้ด้านต่างๆ ประกอบด้วย ท่าฟ้อน มีความแตกต่างกันทั้งสี่ชุมชน มีการได้รับการ ถ่ายทอดจากบรรพบุรุษ และคิดค้น ดัดแปลง เพิ่มเติมตามแต่ละท้องที่ ดนตรี ทุกชุมชนจะใช้เฉพาะกลองตุ้มและพังฮาด แต่อาจเรียกชื่อเครื่องดนตรีเพี้ยนออกไปตามสำเนียงการพูด จังหวะดนตรีบรรเลงประกอบในการฟ้อนมีความคล้ายคลึงกันบ้างในพื้นที่ใกล้เคียงกัน และมีการเปลี่ยนแปลงจังหวะดนตรีในพื้นที่ที่มีการอพยพเคลื่อนย้ายออกไปอาศัยตั้งหลักแหล่งที่อื่น การแต่งกาย ทั้งสี่ชุมชนมีการสวมเล็บ (ซวยมือ) แต่ใส่จำนวนเล็บไม่เท่ากัน บางชุมชน ใส่เล็บจำนวนสี่นิ้วบางชุมชนใส่เล็บจำนวนห้านิ้ว ตามลักษณะความเชื่อของแต่ละชุมชน และจะสวมใส่เล็บ(ซวยมือ)ในการฟ้อนกลองตุ้มเท่านั้น เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายองค์ประกอบอื่นๆ มีความแตกต่างกันตามความสามารถในการสร้างเครื่องแต่งกายของชุมชน และคติความเชื่อของแต่ละพื้นที่ วรรณกรรมมีการเรียกวรรณกรรมที่ใช้การขับร้องประกอบการฟ้อนกลองตุ้มที่ต่างกันออกไป โดยในชุมชนบ้านหนองบ่อ และบ้านสำลาก เรียกว่า “คำเจ่ย” แต่ในชุมชนบ้านท่าลาดเรียกวรรณกรรมลักษณะนี้ว่า “กาพย์เซิ้ง” สะท้อนให้เห็นวิถีชีวิต ความเชื่อ แนวคิด คำสอนโดยวิธีการใช้คำหยาบโลนเพื่อความสนุกสนานและเผื่อคลายจากกรอบจารีตประเพณี เพราะเนื้อที่ปรากฏในวรรณกรรมประเภทนี้ส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องผิดจารีต การละเล่นประกอบการฟ้อน เป็นการแสดงให้เห็นถึงสัญลักษณ์การก่อกำเนิดของสิ่งมีชีวิตในโลก อันเป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์นั้นเอง ผลจากงานวิจัยชุมชนได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้พิธีกรรมและการแต่งกายในการฟ้อนกลองตุ้มภายในชุมชนของตนเองและชุมชนอื่น เกิดกระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้พิธีกรรมและการแต่งกายรวมทั้งท่าทางการแสดงในการฟ้อนกลองตุ้มสู่ชุมชน สถานศึกษาจำนวน 109 แห่ง ทั่วภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หน่วยงานต่างๆ และผู้สนใจทั่วไป ทั้งยังสร้างความตระหนักในคุณค่าและความภาคภูมิใจของคนในชุมชน เพื่อร่วม สืบสานในเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม พิธีกรรม และการแต่งกายในการฟ้อนกลองตุ้มของชาวอุบลราชธานีให้คงอยู่สืบไป