ถั่วลิสงเป็นพืชตระกูลถั่วที่สำคัญชนิดหนึ่งของประเทศไทย แต่ประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพของผลิตผลของพืชนี้ยังอยู่ในเกณฑ์ต่ำ การปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพของผลิตผลถั่วลิสงต้องการงานวิจัยที่เข้มแข็งมาสนับสนุน โครงการนี้ในระยะที่ 1 ได้ดำเนินการวิจัยพื้นฐานในสามหัวข้อหลัก คือ โรคใบไหม้ซึ่งเป็นโรคใหม่สำหรับถั่วลิสงในประเทศไทย การใช้ซากถั่วลิสงในการปรับปรุงบำรุงดิน และการใช้แบบจำลองการเจริญเติบโตของถั่วลิสงช่วยในการประเมินความดีเด่นของสายพันธุ์ในหลายสภาพแวดล้อม ระยะที่ 2 ของโครงการฯ มีช่วงเวลาตั้งแต่ 1 เมษายน 2549 ถึง 30 กันยายน 2550 ทีมวิจัยประกอบด้วยนักวิจัย 10 คน ผู้ช่วยวิจัย 3 คน นักศึกษาปริญญาเอก 11 คน และ นักศึกษาปริญญาโท 8 คน ในโครงการฯ ระยะที่ 2 นี้ งานวิจัยเกี่ยวกับโรคยอดไหม้ได้ดำเนินการต่อเนื่องจากโครงการระยะที่ 1 งานวิจัยด้านการใช้ซากถั่วลิสงในการปรับปรุงบำรุงดิน และการใช้แบบจำลองการเจริญเติบโตของพืชในงานปรับปรุงพันธุ์ถั่วลิสง ขยายเพิ่มมากขึ้น นอกจากนี้ โครงการฯยังได้ดำเนินงานวิจัยในหัวข้อใหม่คือการทนแล้งในลักษณะที่เป็นองค์รวม งานวิจัยแบ่งออกเป็นโครงการย่อย 4 โครงการคือ (1) งานวิจัยพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการปรับปรุงพันธุ์ถั่วลิสงให้ต้านทานต่อโรคใบไหม้และเพลี้ยไฟ (2) งานวิจัยพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการปรับปรุงพันธุ์ถั่วลิสงให้ทนแล้ง (3) การใช้ซากถั่วลิสงและซากพืชอื่น ๆ เพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตพืช และ (4) การใช้แบบจำลองการเจริญเติบโตของพืชในการปรับปรุงพันธุ์และการผลิตถั่วลิสง มีจำนวนหัวข้อที่ศึกษาในโครงการย่อยที่ 1, 2, 3 และ 4 เท่ากับ 6, 6, 5 และ 7 หัวข้อ ตามลำดับ ในการสร้างนักวิจัย โครงการฯได้เพิ่มขีดความสามารถของนักวิจัยในทีมทั้ง 11 คน กล่าวคือ นักวิจัยมีประสบการณ์ในการทำวิจัยที่มีคุณภาพและการให้คำปรึกษาและควบคุมการทำวิจัยที่เป็นวิทยานิพนธ์ของนักศึกษาปริญญาโทและเอก และทุกคนมีความสามารถในการหาทุนวิจัยได้เอง ในบรรดานักศึกษาปริญญาเอก 11 คน 2 คนสำเร็จการศึกษาแล้ว อีก 9 คน คาดว่าจะสำเร็จการศึกษาในปี 2551 ส่วนนักศึกษาปริญญาโทสำเร็จการศึกษาแล้วทั้ง 8 คน จนถึง 12 ตุลาคม 2550 โครงการฯมีรายงานวิจัยที่ได้รับการตีพิมพ์หรือได้รับการตอบรับให้ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการที่เชื่อถือได้ 19 เรื่อง และมีรายงานที่ส่งไปตีพิมพ์อีก 10 เรื่อง ในจำนวนนี้ 4 เรื่องเป็นรายงานฉบับแก้ไข ได้มีการจัดสัมมนาวิชาการประจำปีไปแล้ว 3 ครั้ง และได้เชื่อมโยงและมีงานวิจัยร่วมกันกับสถาบันในต่างประเทศ 6 สถาบัน คือ USDA-ARS, the Queensland Department of Primary Industies, the University of Georgia, the University of Florida, the International Crop Research Insitute for the Semi-arid Tropic (ICRISAT), and the University of Hohenheim. ผลงานของโครงการฯได้นำไปใช้ในโครงการปรับปรุงพันธุ์ถั่วลิสงของมหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยใช้ในการเลือกแนวทางและวิธีการในการดำเนินงานปรับปรุงพันธุ์ในแต่ละวัตถุประสงค์ สายพันธุ์ดีที่สร้างขึ้นจากการ ศึกษาในโครงการฯ ปัจจุบันอยู่ในช่วงการทดสอบผลผลิตขั้นสูง โดยเฉพาะสายพันธุ์ที่ต้านทานต่อโรคยอดไหม้ และสายพันธุ์ที่ทนแล้ง และได้มีการนำแบบจำลองการเจริญเติบโตของถั่วลิสงไปใช้ในการจำลองผลผลิตของถั่วลิสงพันธุ์ใหม่ในหลายสถานที่และหลายปี เพื่อเป็นข้อมูลเพิ่มเติมประกอบการรับรองพันธุ์ถั่วลิสง มข. 60 ซึ่งเผยแพร่ออกสู่เกษตรกรในปี พ.ศ. 2549 Peanut is an important food legume of Thailand. The crop, however, is still low in productivity and product quality, and its improvement requires a strong support in research. Phase I of this project has undertaken basic research in three selected topics, i.e., peanut bud necrosis which is a new peanut disease in Thailand, utilization of peanut residues for soil improvement, and the use of a crop simulation model, the CSM-CROPGRO-Peanut, in assisting multi-environment evaluation of breeding lines. Phase II of the project covered the period from 1 April 2004 – 30 September 2007. The research team included 10 researchers, 3 research assistants, 11 Ph.D. students and 8 M.S. students. In this phase, work on peanut bud necrosis disease was continued from the previous phase. Research on the utilization of crop residues and on the use of crop simulation model in peanut breeding were expanded. The project has also embarked upon a new area of research on drought resistance in a holistic approach. Research was organized into four sub-projects: (1) basic research to support breeding for resistance to peanut bud necrosis and thrips, (2) basic research to support breeding for drought and aflatoxin resistance, (3) utilization of peanut stover and other crop residues to improve crop productivity, and (4) application of crop simulation model in crop breeding and production. The number of studies conducted for Sub-projects 1, 2, 3 and 4were 6, 6, 5 and 7, respectively. The project has strengthened the research capability of the 11 researchers in the team; all have gained their experiences in conducting quality research and supervising M.S and Ph.D. thesis research, and can seek their own research funds. For the 11 Ph.D. students, two have finished their program, and nine are expected to complete within the year 2008. All eight M.S. students have graduated. As of 22 October 2007, 19 papers have beed published or accepted for publication in accredited journals, and 10 more have been submitted in which 4 were the revised version. Three annual seminars had been held during the period of the project. Linkages have been established and collaborative research on peanut has been undertaken with 6 foreign institutes, including the USDA-ARS, the Queensland Department of Primary Industies, the University of Georgia, the University of Florida, the International Crop Research Insitute for the Semi-arid Tropic (ICRISAT), and the University of Hohenheim. Research findings of the project has been utilized in the Peanut Breeding Program of Khon Kaen University for selecting appropriate breeding strategies and methodologies. Superior breeding lines generated from studies under the project are currently under the advanced stages of yield evaluation, particular the PBNV resistant lines and the drought resistant lines. The CSM-CROPGRO-Peanut model has also been used in providing additional simulated yield data over multiple locations and years to support the release of the peanut cultivar KKU 60 in the year 2006.