การวิจัยครั้งนี้กำหนดวัตถุประสงค์เฉพาะเพื่อ 1) ศึกษาระบบการผลิตและระบบการตลาดเป็ดเนื้อภายใต้ ตลาดข้อตกลง 2) ศึกษาจุดแข็ง จุดอ่อน ปัญหา และแนวทางการพัฒนาวิถีการผลิต และวิถีการตลาดเป็ดเนื้อภายใต้ ตลาดข้อตกลง และ 3) เพื่อพัฒนารูปแบบการเลี้ยงเป็ดเนื้อภายใต้ระบบตลาดข้อตกลง วิธีวิจัยโดยการรวบรวมและ พัฒนาองค์ความรู้ และสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในธุรกิจการเลี้ยงเป็ดเนื้อภายใต้ระบบตลาด ข้อตกลงในเขตพื้นที่ภาคตะวันออกและภาคกลางของประเทศไทย ผลการศึกษา พบว่า การเลี้ยงเป็ดเนื้อภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของประเทศไทยโดยทั่วไปเป็นตลาดที่ มีผู้ซื้อน้อยราย มี 3 ประเภท คือ กลุ่มบริษัทธุรกิจเป็ดเนื้อครบวงจร กลุ่มผู้เลี้ยงเป็ดเนื้อมีสัญญาผูกพันแบบประกัน ราคา และกลุ่มผู้เลี้ยงเป็ดเนื้อมีสัญญาผูกพันแบบจ้างเลี้ยง สำหรับสภาพการประกอบธุรกิจการเลี้ยงเป็ดเนื้อภายใต้ ระบบตลาดข้อตกลงระหว่างคู่สัญญา คือ เกษตรกรรายย่อยกับผู้ซื้อหรือผู้จ้างเลี้ยง พบว่า ผู้ซื้อหรือผู้จ้างเลี้ยงแบ่ง ได้เป็น 3 ภาคส่วน ประกอบด้วย บริษัทเอกชน ฟาร์มผู้เลี้ยงเป็ดเนื้ออิสระ และฟาร์มเอเย่นต์ โดยรูปแบบข้อตกลง ด้านการตลาดมีเพียง 2 รูปแบบ คือ แบบประกันราคา และแบบจ้างเลี้ยง ทั้งนี้ ทั้ง 2 รูปแบบพบเฉพาะในภาคส่วน ของบริษัทเอกชน และฟาร์มผู้เลี้ยงเป็ดเนื้ออิสระ ส่วนฟาร์มเอเย่นต์มีระบบตลาดข้อตกลงเพียงอย่างเดียว คือ แบบ ประกันราคา สำหรับโครงสร้างและวิถีการผลิตและวิถีการตลาดเป็ดเนื้อภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของ บริษัทเอกชน พบว่า มีเป็ดเนื้อที่เลี้ยงเพื่อจำหน่ายที่เป็นฟาร์มของบริษัท ร้อยละ 30 และฟาร์มสัญญาผูกพัน ร้อย ละ 70 ในส่วนของฟาร์มสัญญาผูกพันได้มีคู่สัญญาที่เป็นเกษตรกรรายย่อย ร้อยละ 40 และคู่สัญญาที่เป็นฟาร์ม เอเย่นต์ ร้อยละ 30 ทั้งนี้ราคาประกันที่เป็นไปได้และเกิดประโยชน์กับคู่สัญญา คือ กิโลกรัมละ 45-47 บาท เมื่อ พิจารณาถึงภาคส่วนที่เป็นฟาร์มผู้เลี้ยงเป็ดเนื้ออิสระ พบว่า ฟาร์มผู้เลี้ยงเป็ดเนื้ออิสระเลี้ยงเป็ดจำหน่ายเอง ร้อยละ 40 และทำสัญญาผูกพันกับเกษตรกรรายย่อย ร้อยละ 60 และราคาประกันที่เหมาะสมกับคู่สัญญา คือ กิโลกรัมละ 53-56 บาท ส่วนฟาร์มเอเย่นต์นั้น พบว่า ฟาร์มเอเย่นต์มีคู่สัญญา 2 ต่อ คือ ทำสัญญาผูกพันกับบริษัทเอกชน จำหน่ายปัจจัยการผลิต และทำสัญญาผูกพันแบบประกันราคากับเกษตรกรรายย่อย โดยราคาที่เหมาะสมกับ คู่สัญญาที่เป็นเกษตรกรรายย่อย คือ กิโลกรัมละ 50-55 บาท ส่วนราคาจ้างเลี้ยงที่เหมาะสมสำหรับคู่สัญญา คือ อย่างน้อย ตัวละ 10 บาท ประโยชน์ที่พบมากที่สุดในระบบตลาดข้อตกลงสำหรับเกษตรกรคู่สัญญา คือ เกษตรกร ไม่ต้องรับภาระความเสี่ยงด้านตลาดและราคา เนื่องจากมีการประกันราคาทั้งปี และได้รับคำแนะนำทางวิชาการ ด้านการจัดการเลี้ยงตามมาตรฐานฟาร์ม ส่วนจุดอ่อนที่พบมากที่สุด คือ ความเสี่ยงด้านการลงทุน และได้ ผลตอบแทนที่จำกัด ส่วนประโยชน์ที่ผู้ซื้อหรือผู้จ้างเลี้ยงพบมากที่สุด คือ สามารถวางแผนการผลิตได้ล่วงหน้า และประหยัดเงินลงทุน ปัญหาที่พบมากที่สุดในด้านการผลิตภายใต้ระบบตลาดข้อตกลง คือ ต้นทุนการผลิตสูง ส่วนปัญหาด้านการตลาดที่พบมากที่สุด คือ การขาดการสนับสนุนด้านการตลาดข้อตกลงจากหน่วยงานที่ เกี่ยวข้อง แนวทางในการพัฒนาการเลี้ยงเป็ดเนื้อภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงในส่วนผู้เลี้ยงที่เป็นเกษตรกรรายย่อย ควรดำเนินการด้าน 1) สินเชื่อในการลงทุน 2) ส่งเสริมการจัดฟาร์มให้ได้มาตรฐาน 3) ส่งเสริมการผลิตอาหาร สัตว์จากวัสดุท้องถิ่น 4) ส่งเสริมการรวมกลุ่มเพื่อต่อรอง และ 5) ส่งเสริมการทำงานเครือข่ายระหว่างเกษตรกร รายย่อย สำหรับผู้จ้างหรือผู้รับซื้อ หน่วยงานภาครัฐควรดำเนินการโดย 1) วิจัยและพัฒนาเพื่อลดต้นทุนและการ นำเข้า 2) ให้บริการแบบเบ็ดเสร็จและแก้ไขปัญหาที่ทันการณ์ 3) ควบคุมราคาอาหารสัตว์ตามสภาวะที่เป็นจริง 4) ลดภาษีนำเข้าอาหารสัตว์ 5) ลดการส่งออกวัตถุดิบ และ 6) ปรับปรุงระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อการเคลื่อนย้าย The specific objectives of this investigation were to 1) determine system of production and system of marketing in duck raising under contract farming system, 2) examine strength points, weakness points, constraints, and recommendations in order to improve production aspects and marketing channels under contract farming system, and 3) formulate duck raising development models for contract farming system. The research methodology was done by gathering and upgrading concerns information and in-depth interview with stakeholders in duck raising business under contract farming system in eastern and western areas, Thailand. The finding revealed that duck raising under contract farming system in Thailand was oligopsony market and there were 3 patterns of marketing channels including vertical business promotion group, contract farming towards price guarantee group, and contract farming towards hired feed group. In duck business under contract farming system for a party to the contract between small raisings and buyers or employers, it was found that there were 3 buyers including private companies, independent duck raisings, and agent raisings towards 2 marketing channels including price guarantee and hired feed. Both two channels were found in private companies and independent duck raisings and only price guarantee was found in agent raisings. Production and marketing channels structure under contract farming of private companies accounting for 30 percent were operated by their own, and the rest, 70 percent were under contract. In addition, private companies under contract farming accounting for 40 percent were small raisings, the rest were agent raisings accounting for 30 percent. Appropriate guarantee price for the parties was 45-47 baht per kilogram. In term of independent duck raisings accounting for 40 percent were operated by their own, and the rest, 60 percent were under contract. Appropriate guarantee price was 53-56 baht per kilogram. For agent raisings, there were 2 steps of contract farming. The first channel was between agent raisings and input companies. The rest channel was price guarantee between agent raisings and small raisings. Appropriate price guarantee for small raisings was 50-55 baht per kilogram. Appropriate price for hired feed for each duck was at least 10 baht. Most benefit for contract farmers were less risk in marketing and price, because of available price guarantee all year round and available technical recommendations towards farm standardization. On the other hand, most weakness points were more risk in investment and limitation return. Most benefit for a buyer to the contract was accessed to production planning and save cost. Most constraints in production aspect under contract farming was high cost while in marketing aspect was lack of intervention program from concerned agencies. Recommendations for small raisings were to provide 1) financial support in investment, 2) farm standardization promotion, 3) feed stuffs promotion by using local raw materials, 4) group building for bargaining, and 5) cluster working promotion among small raisings. Recommendations for buyers for concerned agencies were to provide 1) research and development to less cost and less input import, 2) one stop services and prompt solutions, 3) feed stuffs at real price control, 4) feed stuffs tax reduction, 5) raw material export reduction, and 6) animal movement red tape reduction