วัตถุประสงค์การวิจัย การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เฉพาะ ดังนี้ 1. เพื่อศึกษาระบบการผลิตและระบบการตลาดสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลง 2. เพื่อศึกษาจุดอ่อน จุดแข็ง ปัญหาและแนวทางการพัฒนาวิถีการผลิต และวิถีการตลาดสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลง 3. เพื่อพัฒนารูปแบบการเลี้ยงสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลง สุกรเป็นสัตว์ที่มีมูลค่าสูงสุดในกลุ่มปศุสัตว์ด้วยกัน โดยมีการผลิตกระจายทั่วทุกภาค โดยรูปแบบการเลี้ยงสุกรของไทยได้พัฒนาเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง จากระบบการเลี้ยงแบบพื้นบ้านหรือรายย่อยเปลี่ยนเป็นการเลี้ยงแบบการค้า หรืออุตสาหกรรมมากขึ้น ในลักษณะที่การบริหารจัดการอยู่ในรูปธุรกิจเต็มแบบที่เป็นฟาร์มขนาดกลาง (500-5,000ตัว) และฟาร์มขนาดใหญ่ (มากกว่า 5,000 ตัว มากขึ้น ที่สามารถผลิตสุกรได้ถึง ร้อยละ 80.00 ของปริมาณสุกรทั้งหมด และร้อยละ 20.00 เป็นสุกรจากฟาร์มของเกษตรกรรายย่อย นอกจากนี้ ระบบการผลิตสุกรแบบการค้าหรืออุตสาหกรรมภายใต้ตลาดข้อตกลงล่วงหน้าเริ่มมีการดำเนินการทั่วทุกภาคของประเทศ และเป็นที่นิยมมากขึ้นโดยเฉพาะแบบรับจ้างเลี้ยง อย่างไรก็ตาม การผลิตสุกรภายใต้ตลาดข้อตกลงมีปัญหาและอุปสรรคที่ต้องการมาตรการ และวิธีการในการพัฒนาอีกหลายด้าน ผลการวิจัยครั้งนี้ สรุปได้ดังนี้ ระบบการผลิตสุกรของประเทศไทย ระบบการผลิตสุกรของไทยสามารถแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆ ตามปริมาณการเลี้ยงได้ 2 ประเภท คือ การเลี้ยงสุกรแบบรายย่อย และแบบการค้า โดยที่ การเลี้ยงสุกรแบบรายย่อย หรือที่เรียกว่า การเลี้ยงแบบพื้นบ้าน ระบบการผลิตสุกรภายใต้ตลาดข้อตกลงของประเทศไทย ระบบการผลิตสุกรภายใต้ตลาดข้อตกลงของประเทศไทยโดยทั่วไป มี 2 ประเภท คือ การเลี้ยงสุกรพันธุ์เพื่อผลิตลูกสุกรขุนจำหน่ายให้บริษัท หรือฟาร์มขนาดใหญ่ที่เป็นคู่สัญญาภายใต้ตลาดข้อตกลง โดยเกษตรกรเป็นผู้ลงทุนเองทั้งหมด และเกษตรกรได้รับการถ่ายทอดความรู้วิชาการ และการจัดการที่ทันสมัยจากบริษัท หรือฟาร์มคู่สัญญา ส่วนอีกประเภทหนึ่ง คือ การเลี้ยงสุกรขุนเพื่อจำหน่ายให้บริษัท หรือฟาร์มขนาดใหญ่ที่เป็นคู่สัญญาภายใต้ตลาดข้อตกลง มี 2 รูปแบบ คือ การเลี้ยงสุกรขุนแบบประกันราคา และการเลี้ยงสุกรขุนแบบจ้างเลี้ยง หลักการระบบตลาดข้อตกลง และโครงสร้างตลาดสุกรของไทย เมื่อพิจารณาถึงหลักการระบบตลาดข้อตกลงสินค้า พบว่า คู่สัญญาต้องปฏิบัติตามข้อผูกพันตามสัญญา โดยสัญญาที่ดีต้องอยู่บนขอบเขตพื้นฐานความเป็นไปได้ที่ทั้ง 2 ฝ่ายสามารถปฏิบัติได้และมีความพอใจในระดับหนึ่ง ข้อกำหนดของคุณภาพสินค้าและเงื่อนไขของระบบตลาดข้อตกลง ข้อกำหนดของคุณภาพสินค้าตามระบบตลาดข้อตกลง พบว่าสินค้าตามระบบตลาดข้อตกลงต้องมีลักษณะ หรือคุณสมบัติของผลผลิตลักษณะใดลักษณะหนึ่ง คือ เป็นสินค้าที่มีลักษณะเน่าเสียง่าย และต้องส่งให้ถึงผู้บริโภค หรือผู้ใช้ตามเวลาการส่งมอบรวดเร็ว เช่น ผักและผลไม้ เป็นต้น วิถีการผลิตสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของบริษัทเอกชน สภาพการผลิตสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในธุรกิจสุกร 3 ภาคส่วน ประกอบด้วย บริษัทเอกชน สหกรณ์ผู้เลี้ยงสุกร และฟาร์มผู้เลี้ยงสุกรอิสระนั้น พบว่า วิถีการผลิตสุกรภายใต้ตลาดข้อตกลงของบริษัทเอกชนมี 2 ประเภท คือ การผลิตสุกรแม่พันธุ์เพื่อผลิตลูกสุกรขุน และการผลิตสุกรขุน วิถีการผลิตสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของสหกรณ์ผู้เลี้ยงสุกร เมื่อพิจารณาถึงวิถีการผลิตสุกรขุนภายใต้ตลาดข้อตกลงของสหกรณ์ผู้เลี้ยงสุกร พบว่า มีประเภทการเลี้ยง 2 ประเภท คือ การเลี้ยงสุกรแม่พันธุ์ และการเลี้ยงสุกรขุน ในรูปแบบประกันตลาดคือ ทางสหกรณ์หาตลาดให้แต่เพียงอย่างเดียว แต่ราคาขายขึ้นอยู่กับภาวะราคาตลาดในขณะนั้น เมื่อพิจารณาถึงวิถีการผลิตสุกรภายใต้ตลาดข้อตกลงของฟาร์มอิสระนั้น พบว่า มีรูปแบบการเลี้ยง เหมือนกับบริษัทเอกชน กล่าวคือ มีรูปแบบการเลี้ยง 3 รูปแบบ คือ การเลี้ยงแบบประกันราคาแบบประกันตลาด และแบบจ้างเลี้ยง แต่มีความแตกต่างจากวิถีการผลิตสุกรของบริษัทเอกชนตรงที่ฟาร์มอิสระมีการเลี้ยงสุกรประเภทลูกสุกรขุนเพียงอย่างเดียวเท่านั้น วิถีการตลาดสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของบริษัทเอกชน กรณีที่เป็นการเลี้ยงสุกรแม่พันธุ์เพื่อผลิตลูกสุกรขุน พบว่า วิถีการตลาดของลูกสุกรในการเลี้ยงแบบประกันราคานั้น บริษัทเอกชนรับซื้อลูกสุกรจากเกษตรกรคู่สัญญาตามราคาประกันที่ตกลงกันไว้ล่วงหน้า สำหรับการเลี้ยงแบบประกันตลาดนั้น บริษัทเอกชนรับซื้อลูกสุกรภายใต้โครงการคืนทั้งหมดในราคาตลาดขณะนั้น ส่วนการเลี้ยงแบบจ้างเลี้ยง บริษัทเอกชนจ่ายเฉพาะค่าจ้างเลี้ยงให้กับเกษตรกรคู่สัญญา และรับลูกสุกรที่ได้ และปัจจัยการผลิตทั้งหมดที่เหลือคืน วิถีการตลาดสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของสหกรณ์ผู้เลี้ยงสุกร เมื่อพิจารณาถึงวิถีการตลาดสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของสหกรณ์ผู้เลี้ยง พบว่าประเภทการเลี้ยงทั้ง 2 ประเภท คือ การเลี้ยงสุกรแม่พันธุ์ และการเลี้ยงสุกรขุน เป็นแบบประกันตลาดเท่านั้น วิถีการตลาดสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของฟาร์มอิสระ วิถีการตลาดสุกรภายใต้ระบบตลาดข้อตกลงของฟาร์มอิสระที่มีรูปแบบการเลี้ยงเหมือนกับบริษัทเอกชน ทั้ง 3 รูปแบบ คือ การเลี้ยงแบบประกันราคา แบบประกันตลาด และแบบจ้างเลี้ยง ที่ผลผลิตมีเฉพาะสุกรขุนเท่านั้น