การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทางกายภาพของน้ำเชื้อโคพื้นเมืองไทย 4 สายพันธุ์ ได้แก่ โคขาวลำพูน โคสายอีสาน โคลาน และ โคชน จำนวนสายพันธุ์ละ 3 ตัว โดยทำการรีดเก็บตัวอย่างน้ำเชื้อจากพ่อโคทุกตัว สัปดาห์ละ1ครั้งติดต่อกัน 5 สัปดาห์ ด้วยวิธี Artificial vagina และตรวจวิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพของน้ำเชื้อ ได้แก่ สี ค่าความเป็นกรด-ด่าง แรงดันออสโมติก ปริมาตร ความเข้มข้น จำนวนอสุจิทั้งหมด พื้นที่ส่วนหัวของอสุจิ จำนวนอสุจิรูปร่างผิดปกติและอัตราการเคลื่อนที่ ซึ่งจากการศึกษาลักษณะทางกายภาพของน้ำเชื้อโคขาวลำพูน โคสายอีสาน โคลาน และโคชน ให้ผลค่าความเป็นกรด-ด่าง (7.05?0.03, 7.00?0.03, 6.97?0.01 และ 7.00?0.12 ตามลำดับ) แรงดันออสโมติก (279.75?0.13, 282.00?3.21, 280.5?0.45 และ 292.25?1.35 mOsM/kg ตามลำดับ) ปริมาตร (7.87?0.56, 8.13?0.63, 2.88?0.13 และ 7.25?1.05 มิลลิลิตร ตามลำดับ) ความเข้มข้น (1,275?39.17, 700?92.93, 1,300?63.96 และ 1,097? 76.58 ล้านตัว/มิลลิลิตร ตามลำดับ) จำนวนอสุจิทั้งหมด (10,162?924.87, 5,325?690.31, 3,729?235.28 และ 7,907?1,144.1 ล้านตัว ตามลำดับ) พื้นที่ส่วนหัวของอสุจิ (5.97?0.10, 6.25?0.10, 6.18?0.07 และ 6.45?0.08 ตารางไมโครเมตร ตามลำดับ) จำนวนอสุจิรูปร่างผิดปกติ (13.25?0.17, 12.75?0.27, 10.88? 0.32 และ 10.13?0.19 % ตามลำดับ) และอัตราการเคลื่อนที่ (71.25?1.25, 67.50?0.75, 78.75?0.65 และ 73.75?2.89 % ตามลำดับ) และจากการวิเคราะห์ผลทางสถิติพบว่าลักษณะทางกายภาพของน้ำเชื้อโคพื้นเมืองไทย 4 สายพันธุ์ มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) การศึกษาครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าโคพื้นเมืองทั้ง 4 สายพันธุ์มีลักษณะทางกายภาพของน้ำเชื้อแตกต่างกัน