คุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งโคที่ใช้กลีเซอรอลชนิด 87 และ 99% ในน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อ ตรวจด้วยเครื่องตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำเชื้อ รพีพรรณ เอื้อเวชนิชกุล* จตุพร พงษ์เพ็ง* สินชัย วิโรจน์วุฒิกุล เลิศชัย จินตพิทักษ์สกุล* กุลณสรรค์ สายขุน** *สำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ ถนนติวานนท์ ปทุมธานี 12000 **สถาบันวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อำเภอศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170 บทคัดย่อ การเปรียบเทียบคุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งโคที่ใช้กลีเซอรอลชนิด 87 และ 99% ในน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อไข่แดงทริส เจือจางน้ำเชื้อด้วยวิธีหนึ่งขั้นตอนและสองขั้นตอน ใช้น้ำเชื้อโคโฮลสไตน์ฟรีเชี่ยนอายุ 3-5 ปี จำนวน 20 ตัว ทดลองสัปดาห์ละครั้งรวม 3 ครั้ง พบว่าน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อโคที่ใช้กลีเซอรอลชนิด 87 และ 99% มีตัวอสุจิที่มีการเคลื่อนที่หลังละลายน้ำเชื้อแช่แข็งที่ 0 ชม. ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (P>0.05) ลักษณะการเคลื่อนที่วัดด้วยค่า ALH (amplitude of lateral head displacement) เมื่อใช้กลีเซอรอลชนิด 99% สูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (P0.05) กลีเซอรอลชนิด 87% ให้คุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งหลังละลายที่ 0 ชม. ดีกว่า แต่กลีเซอรอลชนิด 99% ให้คุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งหลังละลายที่ 5 ชม. ดีกว่า และไม่พบความแตกต่างของวิธีเจือจางน้ำเชื้อหนึ่งและสองขั้นตอนที่ 0 ชม. ยกเว้นที่ 5 ชม. วิธีเจือจางน้ำเชื้อหนึ่งขั้นตอนดีกว่า คำสำคัญ: น้ำเชื้อแช่แข็งโค การเคลื่อนที่ของตัวอสุจิ กลีเซอรอล น้ำยาเจือจางน้ำเชื้อ