การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลการเสริม Equex STM ในน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อไข่แดงทริสที่มีผลต่อคุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งกระบือปลัก วางแผนการทดลองแบบ Randomized Complete Block Design (RCBD) ใช้พ่อพันธุ์กระบือ จำนวน 5 ตัว (บล็อก) ทำการรีดน้ำเชื้อสัปดาห์ละ 1 วัน เป็นเวลา 5 สัปดาห์ (ซ้ำ) ในแต่ละสัปดาห์น้ำเชื้อแต่ละพ่อที่รีดเก็บได้จะถูกแบ่งออกเป็น 5 ส่วนเท่าๆกัน เพื่อเจือจางด้วยน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อเสริมด้วย Equex STM ที่ระดับความเข้มข้น 0.25, 0.5, 0.75, 1 %(v/v) และไม่เสริม ผลการศึกษาพบว่า อัตราการเคลื่อนที่ของอสุจิที่เจือจางด้วยน้ำยาเจือจางเสริม Equex STM ทุกระดับความเข้มข้นมีค่าสูงกว่าน้ำยาเจือจางที่ไม่เสริม เท่ากับ 38.08?2.02, 43.73?1.68, 43.42?1.68, 40.87?1.91 และ 29.33?2.03 % ตามลำดับ (P<0.05) ความเร็วในการเคลื่อนที่ พบว่าอสุจิในน้ำยาเจือจางที่เสริม Equex STM 0.75% และ 1.0% มีค่า Average path velocity ต่ำกว่า อสุจิในน้ำยาเจือจางที่ไม่เสริม เท่ากับ 69.81?0.85, 69.97?0.81 และ 72.56 ?1.02 (P<0.05) ความสมบูรณ์ของอะโครโซมและเยื่อหุ้มเซลล์ พบว่าอสุจิในน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อไข่แดงทริสที่เสริม Equex STM ทุกระดับความเข้มข้น มีจำนวนอสุจิที่มีของอะโครโซมและเยื่อหุ้มเซลล์สมบูรณ์ สูงกว่าอสุจิในน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อไข่แดงทริสที่ไม่เสริม Equex STM และการเสริม Equex STM 0.75% และ1% มีผลทำให้จำนวนอสุจิที่มีของอะโครโซมและเยื่อหุ้มเซลล์สมบูรณ์สูงที่สุด (P<0.05) จากการศึกษาแสดงว่าการเสริม Equex STM ในน้ำยาเจือจางน้ำเชื้อไข่แดงทริส สามารถช่วยเพิ่มคุณภาพของน้ำเชื้อกระบือภายหลังการแช่แข็ง โดยการเสริม Equex STM ที่ระดับความเข้มข้น 0.75 % เป็นระดับที่เหมาะสม