งานวิจัยเรื่องการใช้และการปนเปื้อนสารเคมีกำจัดศตรูพืชในพื้นที่ลุ่มน้ำปาวจังหวัดกาฬสินธุ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อ เพื่อศึกษาการใช้สารเคมีกำจัดศตรูพืช ศึกษาการปนเปื้อนสารเคมีกำจัดศตรูพืชในน้ำ ดินและตะกอนดิน และหาแนวทางในการลดการใช้สารเคมีทางการเกษตรโดยชุมชนมีส่วนร่วม การศึกษาครั้งนี้ใช้พื้นที่ตำบลลำพาน อ.เมือง จ.กาฬสินธุ์ โดยมีวิธีการคือการศึกษาการใช้สารเคมีกำจัดศตรูพืชโดยแบบสอบถาม การศึกษาการปนเปื้อนสารเคมีกำจัดศตรูพืชทางห้องปฏิบัติการด้วยชุดน้ำยาสำเร็จรูปจีที และใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในการหาแนวทางการลดการใช้สารเคมีทางการเกษตรโดยเกษตรกร ผลการวิจัยพบว่า 1) พื้นที่ตำบลลำพานมีระบบชลประทานจากเขื่อนลำปาว ส่วนใหญ่มีการทำนาปีละสองครั้ง มีการใช้สารกำจัดศตรูพืชร่วมกับปุ๋ยเคมีอย่างแพร่หลาย สารเคมีกำจัดศตรูพืชส่วนใหญ่ที่เกษตรกรใช้ได้แก่ โพลิดอน พอส ไกลโฟเสท ยูเอน กรัมมอกโซน แลนเนท เชฟวิน 2) ผลการสำรวจการปนเปื้อนสารกำจัดศตรูพืชจากการสุ่มตัวอย่างทั้งหมด 126 ตัวอย่าง แบ่งเป็นน้ำ 44 ตัวอย่าง ดิน 41 ตัวอย่าง และตะกอนดิน 41 ตัวอย่าง ผลการตรวจสอบการปนเปื้อนทั้งหมดแสดงผลบวกด้วยวิธีจีทีร้อยละ 53.2 หรือ 67 ตัวอย่าง แสดงผลลบร้อยละ 46.8 หรือ 59 ตัวอย่าง ตัวอย่างที่เกิดผลบวกมากที่สุดคือจากตะกอนดิน ร้อยละ 75.6 ตัวอย่างดินเกิดผลบวกร้อยละ 56.1 และตัวอย่างน้ำเกิดผลบวกร้อยละ 29.5 3) ผลการศึกษาแนวทางการลดการใช้สารเคมีทางการเกษตรโดยเกษตรกรคือ ควรมีการตั้งกลุ่มปุ๋ยหมักชีวภาพในชุมชน โดยหน่วยงานภาครัฐให้การสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ งบประมาณ จัดหาวิทยากรมาอบรมการทำยาฆ่าแมลงที่สกัดจากพืช ใช้ปุ๋ยเคมีหรือสารเคมีเฉพาะบริเวณที่พืชไม่เจริญงอกงามหรือเลือกเฉพาะใช้ในฤดูแล้ง แนวทางที่เหมาะสมควรเริ่มจากใช้ปุ๋ยชีวภาพร่วมกับปุ๋ยเคมีจากนั้นจึงค่อยๆ เพิ่มการใช้สารจากชีวภาพให้มากขึ้น และควรควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ดินเช่นควรมีการตัดตอฟาง และปล่อยน้ำเข้านาใช้จุลินทรีย์หมักย่อยฟางข้าวและไถกลบเพื่อรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดิน ข้อเสนอแนะคือ หน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา และผู้นำชุมชนและเกษตรกรควรมีการร่วมมือ ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม หาวิธีการทำให้เกษตรกรเปลี่ยนทัศนคติและพฤติกรรมหันมาใช้สารจากชีวภาพให้มากขึ้น