วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559

ภาวะพร่องเอนไซม์กลูโคส 6-ฟอสเฟต ดีไฮโดรจีเนส (G6PD) เป็นภาวะที่พบได้ทั่วโลกโดยเฉพาะในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รวมถึงประเทศไทย ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีน G6PD ปัจจุบันมีการตรวจสอบการกลายพันธุ์ของยีน G6PD หลายวิธี เช่น PCR-RFLP, DNA sequencing แต่ละวิธีมีข้อจำกัดหลายด้าน อาทิเช่น ใช้เวลาในการตรวจสอบนานและตรวจสอบได้ทีละหนึ่งชนิด ดังนั้นในการศึกษาครั้งนี้จึงพัฒนาเทคนิคอัลลีลสเปซิฟิกโอลิโกนิวคลิโอไทด์ดอทบลอท (ASO) เพื่อตรวจสอบการกลายพันธุ์ของยีน G6PD ชนิดที่พบบ่อยในประเทศไทย ได้แก่ G6PD Mahidol (487G>A), G6PD Viangchan (871G>A), G6PD Canton (1376G>T) และ G6PD Kaiping (1388G>A) โดยออกแบบ mutant probe และ normal probe สำหรับการกลายพันธุ์แต่ละชนิด และเปรียบเทียบผลการทดสอบกับวิธี PCR-RFLP และ sequencing จากผลการศึกษาในตัวอย่าง DNA 199 ราย พบว่า probe ชนิด Canton mutant และ Kaiping mutant สามารถตรวจสอบการกลายพันธุ์ชนิด G6PD Canton และ G6PD Kaiping ตามลำดับ ได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยมีค่า sensitivity, specificity, positive predictive value (PPV) และ negative predictive value (NPV) เป็นร้อยละ 100 ส่วน probe ชนิดอื่นๆ มีค่า sensitivity, specificity, PPV และ NPV ระหว่างร้อยละ 88.89-99.46 ยกเว้น Mahidol normal probe ที่มีค่า specificity ร้อยละ50 และ Mahidol mutant probe ที่มีค่า sensitivity ร้อยละ 50 ด้วยเหตุนี้จึงมีเพียง probe ชนิด Canton mutant และ Kaiping mutant ที่สามารถนำไปพัฒนาต่อยอดเป็นชุดตรวจการกลายพันธุ์แบบ reverse dot blot (RDB) ได้ในอนาคต แม้เทคนิค ASO ที่ได้รับการพัฒนาในครั้งนี้จะเป็นวิธีที่ง่ายและให้ผลการตรวจสอบที่รวดเร็วภายในเวลา 6 ชั่วโมง และสามารถตรวจสอบการกลายพันธุ์ได้พร้อมกันมากกว่าหนึ่งชนิด แต่ยังมีข้อจำกัดในด้านความถูกต้องของ probe ในการตรวจสอบการกลายพันธุ์บางชนิดและการตรวจพร้อมกันทุกชนิดการกลายพันธุ์