วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

โรคนิ่วไตเป็นปัญหาสาธารณสุขที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชากรโลกและ ประชากรไทย ภาวะที่พบมากในผู้ป่วยโรคนิ่วและเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดนิ่วซ้ำคือภาวะซิเทรตในปัสสาวะต่ำเนื่องจากซิเทรตเป็นสารยับยั้งการเกิดผลึกนิ่วที่สำคัญที่สุดในระบบทางเดินปัสสาวะ มีการศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าการดื่มน้ำมะนาวระยะสั้นสามารถเพิ่มซิเทรตและลดการเกิดนิ่วได้ การวิจัยครั้งนี้จึงมุ่งเน้นศึกษาผลของการรับประทานมะนาวผงที่มีซิเทรต แมกนีเซียม โพแทสเซียม และสารต้านอนุมูลอิสระต่อปัจจัยเสี่ยงของการเกิดนิ่วในเลือดและปัสสาวะของผู้ป่วยโรคนิ่วไต เปรียบเทียบกับการได้รับยา โพแทสเซียมซิเทรตในขนาดเท่ากัน ได้ทำการศึกษาในผู้ป่วยโรคนิ่วไตจำนวน 36 คน แบ่งออกเป็นสามกลุ่ม แล้วเสริมด้วยมะนาวผง (กลุ่มที่ 1) โพแทสเซียมซิเทรต (กลุ่มที่ 2) และแลกโทสผง (กลุ่มที่ 3) วันละ 1 ซองต่อวันเป็นระยะเวลา 3 เดือน หลังการเสริมพบว่าระดับของสารชีวเคมีในพลาสมาของประชากรกลุ่มที่ 1 2 และ 3 ไม่มีค่าเปลี่ยนแปลง สำหรับค่าซิเทรตและโพแทสเซียมในปัสสาวะของประชากรกลุ่มที่ 1 และ 2 เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญซึ่งไม่พบในกลุ่มที่ 3 ค่าความเป็นกรดด่างในปัสสาวะของกลุ่มที่ 2 เปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่ไม่พบความแตกต่างในกลุ่มที่ 1 และ 3 นอกจากนี้ยังพบว่ากลุ่มที่ 1 และกลุ่มที่ 3 มีค่าความต้านทานการเกิดผลึกในปัสสาวะไม่เปลี่ยนแปลง แต่กลุ่มที่ 2 มีค่าความต้านทานการเกิดผลึกในปัสสาวะลดลงอย่างมีนัยสำคัญ จากการศึกษาครั้งนี้พบว่าสารกลูธาไทโอนในเลือดซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระของผู้ป่วยกลุ่มที่ 1 เพิ่มขึ้นขณะที่กลุ่มที่ 2 ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่ไม่พบความแตกต่างในกลุ่มที่ 3 ส่วนผลิตผลของลิพิดเปอร์ออกซิเดชั่นที่วิเคราะห์เป็นมาลอนไดอัลดีไฮด์ในพลาสมาและปัสสาวะมีค่าลดลงอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ 1 แต่ไม่มีนัยสำคัญในกลุ่มที่ 2 และ 3 ซึ่งสอดคล้องกับการพบค่าเอนไซม์เอ็นอะซิทิลกลูโคซามินิเดสในปัสสาวะมีค่าลดลงอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ 1 แต่มีค่าเพิ่มขึ้นเล็กน้อยในกลุ่มที่ 2 และไม่มีการเปลี่ยนแปลงในกลุ่มที่ 3 ผลการศึกษาทั้งหมดแสดงให้เห็นว่ากลุ่มผู้ป่วยนิ่วไตที่ได้รับการเสริมนะนาวผง สามารถเพิ่มปริมาณสารยับยั้งการก่อนิ่วและแก้ไขภาวะเครียดจากออกซิเดชั่น ลดการทำลายของเซลล์บุท่อไตได้