งานวิจัยเรื่องนี้ใช้การวิเคราะห์ตัวบท (Textual Analysis) ควบคู่กับการสัมภาษณ์ (Interview) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสื่อความหมายในเพลงชาติ และเพื่อวิเคราะห์อุดมการณ์ที่ปรากฏในเพลงชาติของประเทศสมาชิกอาเซียนฉบับปัจจุบัน ด้วยแนวคิดวัจนกรรมและโวหารภาพพจน์ ประกอบกับการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษาหรืออาเซียนศึกษา ผลการวิจัยพบว่า 1. ในเพลงชาติฉบับปัจจุบันของประเทศสมาชิกอาเซียนมีการสื่อความหมายด้วยวัจนกรรมบรรยายมากที่สุด ซึ่งพบว่าปรากฏในเนื้อเพลงเพลงชาติของทุกชาติ ใช้ในการถ่ายทอดเรื่องราวต่าง ๆ เกี่ยวกับดินแดน เพื่อให้มวลชนเกิดภาพของดินแดนที่ตรงกัน รองลงมาคือวัจนกรรมชี้นำ เพื่อชักชวนให้ประชาชนร่วมกันสร้างความสามัคคีและพัฒนาชาติบ้านเมือง รวมถึงการวิงวอนต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อให้คุ้มครองประมุขแห่งรัฐและสั่งสอนให้เคารพเชื่อฟังบรรพบุรุษ นอกจากนี้ ยังพบการใช้ วัจนกรรมให้คำมั่น วัจนกรรมประกาศ และวัจนกรรมแสดงออก ตามลำดับ และพบว่ามีการสื่อความหมายด้วยการใช้โวหารภาพพจน์ประเภทสัมพจนัยหรืออนุนามนัยมากที่สุด เพื่อสร้างความเป็นพวกพ้องเดียวกัน รองลงมาคือ อติพจน์เพื่อสร้างอารมณ์และความรู้สึกให้ประชาชนระลึกถึงความเสียสละของบรรพบุรุษ อุปลักษณ์ เพื่อให้ความหมายของดินแดนที่ตนเป็นเจ้าของ และไม่พบการใช้บุคลาธิษฐาน สัทพจน์ และปฏิวาทะ 2. อุดมการณ์ที่ปรากฏในเพลงชาติของประเทศสมาชิกอาเซียนฉบับปัจจุบันมีความหลากหลาย โดยภาพรวมของเพลงชาติฉบับปัจจุบันของประเทศสมาชิกอาเซียนนั้น พบอุดมการณ์ความเป็นปึกแผ่นอันหนึ่งอันเดียวกันและอุดมการณ์ความรักและความเสียสละเพื่อแผ่นดิน มากที่สุดในจำนวนที่เท่ากัน รองลงมาคือ อุดมการณ์ความเป็นเอกราชและอิสรภาพ และยังพบอุดมการณ์ความศรัทธาต่อศาสนาและความจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ และอุดมการณ์ประกาศความยิ่งใหญ่ของดินแดน ตามลำดับ นอกจากนี้ จากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา พบว่า ผู้เชี่ยวชาญมีความเห็นที่หลากหลาย แต่ส่วนใหญ่เป็นไปในทิศทางที่สอดคล้องกับผลการวิเคราะห์

วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558