วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

ที่มา: Estrogen receptor beta (ERβ) มีการแสดงออกใน lymphoid cell และมีฤทธิ์ต้านการแบ่งตัวของเซลล์เหล่านี้ การศึกษาในหนูทดลองพบว่า ERβ selective agonist สามารถยับยั้งมะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิด Burkitt และ Mantle cell ได้ แต่การศึกษาการแสดงออกของของ ERβ ในเซลล์ต่อมน้ำเหลืองของ ผู้ป่วย Diffuse large B cell lymphoma (DLBCL) นั้น ยังไม่เคยมีรายงานมาก่อน วัตถุประสงค์: ศึกษาร้อยละของเซลล์ที่แสดงออกของ ERβ ในเนื้อเยื่อ DLBCL โดยวิธี Immunohistochemistry และศึกษาความสัมพันธ์กับระยะเวลาปลอดโรค (Event-free survival) ของผู้ป่วย วิธีการศึกษา: ย้อม ERβ ในเนื้อเยื่อจากต่อมน้ำเหลืองของผู้ป่วยผู้ใหญ่ในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ที่ได้รับการวินิจฉัยเป็น nodal DLBCL และได้รับการรักษาด้วยเคมีบำบัดสูตร R-CHOP ตั้งแต่ มกราคม 2551 ถึงธันวาคม 2556 ประเมินการแสดงออกของ receptor และศึกษาความสัมพันธ์กับระยะเวลาปลอดโรคของผู้ป่วย ผลการศึกษา: ผู้ป่วยทั้งหมด 36 คน อายุเฉลี่ย 57.4 ปี (พิสัย 19-85 ปี) เป็นเพศหญิงร้อยละ 38.9 การแสดงออกของ ERβ ในเนื้อเยื่อ DLBCL พบว่ามีความหลากหลายตั้งแต่ร้อยละ 1 ถึง 85 ค่าเฉลี่ยของการแสดงออกในกลุ่มที่ตอบสนองต่อการรักษาคือ ร้อยละ 12.8 เทียบกับกลุ่มที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาหรือเสียชีวิตคือร้อยละ 38.1 (P = 0.001) เมื่อวิเคราะห์ ROC(Receiver operating characteristic) พบว่าการแสดงออก ERβ ที่มากกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 17.5 สัมพันธ์กับการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี มีค่าความไว 78% และค่าความจำเพาะ 78% การแสดงออกระดับสูง (ERβ ≥ 17.5%) สัมพันธ์กับระยะเวลาปลอดโรคที่สั้น มี hazard ratio (HR) 4.74, 95% confidence interval (CI) 1.55-14.49, P = 0.001 ค่ามัธยฐานของระยะเวลาปลอดโรค 133 วัน ในกลุ่มที่มีการแสดงออก ERβ สูงเทียบกับ 2,500 วัน ในกลุ่มที่มีการแสดงออกต่ำ นอกจากนี้ การแสดงออกของ ERβ ไม่มีความสัมพันธ์กับกลุ่มเสี่ยง (IPI) การวิเคราะห์พหุตัวแปร (multivariate analysis) พบว่าการแสดงออกของ ERβ (HR 4.27, 95% CI 1.39-13.1, P = 0.011) และกลุ่มที่มี IPI สูง (HR 4.96, 95% CI 1.11-22.2, P = 0.036) สัมพันธ์อย่างอิสระกับระยะเวลาปลอดโรคที่สั้น สรุป: เนื้อเยื่อต่อมน้ำเหลืองในผู้ป่วย DLBCL มีการแสดงออกของ ERβ ที่หลากหลาย โดยการแสดงออกที่มากกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 17.5 สัมพันธ์กับการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี