วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาวิธีการที่เหมาะสมในการประเมินอัตราการเคลื่อนที่ของตะกอนรวมของแม่น้ำในภาคเหนือของประเทศไทย สำหรับวิธีการประเมินอัตราการเคลื่อนที่ของตะกอนของแม่น้ำธรรมชาติ ได้ผนวกแนวคิดเชิงชลศาสตร์ที่ใช้สมการการเคลื่อนที่ของตะกอนของ Laursen และ แนวคิดเชิงอุทกวิทยาที่ใช้ความสัมพันธ์อย่างง่ายระหว่างอัตราการเคลื่อนที่ของตะกอนกับอัตราการไหลของน้ำเข้าด้วยกัน ในการศึกษาใช้ข้อมูลการสำรวจตะกอนภาคสนามของกรมชลประทาน ไพฑูรย์ (2535) และ Bidorn et al. (2015) เป็นข้อมูลหลัก อีกทั้งยังมีข้อมูลการสำรวจแม่น้ำภาคสนามระหว่างวันที่ 25-29 ธันวาคม 2558 ของตัวอย่างวัสดุตะกอนท้องน้ำ 35 ชุดข้อมูล จาก 17 หน้าตัดแม่น้ำ ของแม่น้ำปิง แม่น้ำวัง แม่น้ำยม และแม่น้ำน่าน ผลการวิเคราะห์การกระจายขนาดวัสดุตะกอนท้องน้ำ พบว่า แม่น้ำปิงและแม่น้ำวังมีขนาดเฉลี่ยของวัสดุท้องน้ำส่วนใหญ่เป็นตะกอนทรายขนาดหยาบมาก วัสดุท้องน้ำแม่น้ำยมมีขนาดเฉลี่ยตั้งแต่ทรายขนาดละเอียดไปจนถึงทรายขนาดหยาบ และแม่น้ำน่านส่วนใหญ่มีวัสดุท้องน้ำเป็นทรายกลาง เมื่อเปรียบเทียบผลการสำรวจอัตราการเคลื่อนที่ของตะกอนแขวนลอยและอัตราการเคลื่อนที่ของตะกอนรวม กับ ผลการประเมินที่ได้จากการคำนวณ 5 วิธี คือ 1) วิธีโค้งความสัมพันธ์ปริมาณตะกอนแขวนลอยกับอัตราการไหล 2) วิธี Laursen 3) วิธีดัดแปลงโค้งของ Laursen 4) วิธี Laursen ดัดแปลงโดย Madden และ 5) วิธีเชิงชลศาสตร์และอุทกวิทยาร่วมกัน ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าวิธีเชิงชลศาสตร์และอุทกวิทยาร่วมกัน ให้ผลการประเมินที่ดีที่สุด เมื่อวิเคราะห์องค์ประกอบของปริมาณตะกอนแขวนลอยทั้งหมดด้วยวิธีเชิงชลศาสตร์และอุทกวิทยาร่วมกัน พบว่า ร้อยละ 40 เป็นปริมาณตะกอนแขวนลอยที่มาจากวัสดุท้องน้ำ และอีกร้อยละ 60 เป็นตะกอนแขวนลอยลุ่มน้ำ ส่วนการประเมินปริมาณตะกอนท้องน้ำด้วยวิธี Laursen ได้สัดส่วนของปริมาณตะกอนท้องน้ำเทียบกับปริมาณตะกอนแขวนลอยมีค่าอยู่ในช่วง 0% ถึง 60%