วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาเปรียบเทียบกลไกการเปลี่ยนประเด็นในปริจเฉทการสนทนาภาษาไทย 2 ประเภท ได้แก่ การสัมภาษณ์และการสนทนาแบบเป็นกันเอง ผลการวิจัยพบว่า การเปลี่ยนประเด็นในการสนทนาภาษาไทยสามารถจำแนกออกได้เป็น 3 ประเภทตามเกณฑ์ด้านผลัด ได้แก่ การเปลี่ยนประเด็นในผลัดเดิม การเปลี่ยนประเด็นในผลัดใหม่ การเปลี่ยนประเด็นในผลัดซ้อน และจำแนกออกเป็น 3 ประเภทตามเกณฑ์ด้านความสัมพันธ์กับประเด็นเดิม ได้แก่ การเปลี่ยนจุดเน้น การย้อนเรื่อง การเปลี่ยนเรื่องใหม่ และจำแนกออกเป็น 5 ประเภทตามเกณฑ์ด้านความหมายของประเด็นใหม่ ได้แก่ การเปลี่ยนประเด็นเกี่ยวกับตนเอง คู่สนทนา ตนเองและคู่สนทนา สิ่งแวดล้อม และเรื่องทั่วไป ผลการวิเคราะห์ความถี่ พบว่า ทั้งการสัมภาษณ์และการสนทนาแบบเป็นกันเองมีการเปลี่ยนประเด็นในผลัดใหม่มากที่สุด และการเปลี่ยนประเด็นในผลัดซ้อนมีการปรากฏเฉพาะในการสนทนาแบบเป็นกันเอง ส่วนเกณฑ์ด้านความสัมพันธ์กับประเด็นเดิม พบว่า การสัมภาษณ์มีการเปลี่ยนจุดเน้นมากที่สุด ขณะที่การสนทนาแบบเป็นกันเองมีการเปลี่ยนเรื่องใหม่มากที่สุด ส่วนเกณฑ์ด้านความหมายของประเด็นใหม่ พบว่า การสัมภาษณ์มีการเปลี่ยนประเด็นเกี่ยวกับคู่สนทนามากที่สุด ขณะที่การสนทนาแบบเป็นกันเองมีการเปลี่ยนประเด็นเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมมากที่สุด ส่วนผลการวิเคราะห์กลไกการเปลี่ยนประเด็นพบว่า กลไกการเปลี่ยนประเด็นในการสนทนาภาษาไทยสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภทตามเกณฑ์ทางวากยสัมพันธ์ ได้แก่ กลไกระดับคำหรือวลี กลไกระดับประโยคหรือถ้อยคำ และการไม่ปรากฏรูปภาษา ผลของการศึกษาเปรียบเทียบพบว่าเป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ คือ การสัมภาษณ์มีการใช้กลไกระดับประโยคมากกว่าการสนทนาแบบเป็นกันเอง ขณะที่การสนทนาแบบเป็นกันเองมีการใช้กลไกระดับคำและการไม่ปรากฏรูปภาษามากกว่าการสัมภาษณ์ นอกจากนั้นยังพบว่า ความสัมพันธ์ระหว่างประเภทของการเปลี่ยนประเด็นกับกลไกการเปลี่ยนประเด็นไม่เป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ เนื่องจากประเภทของการเปลี่ยนประเด็นไม่ได้เป็นปัจจัยที่ใช้กำหนดเลือกกลไกการเปลี่ยนประเด็น แต่การเลือกใช้กลไกการเปลี่ยนประเด็นนั้นขึ้นอยู่กับปัจจัยทางด้านประเภทของปริทเฉทการสนทนา โดยการเปลี่ยนประเด็นส่วนใหญ่ในการสัมภาษณ์มีการใช้กลไกระดับคำมากที่สุด และใช้กลไกระดับประโยครองลงมา ส่วนการเปลี่ยนประเด็นส่วนใหญ่ในการสนทนาแบบเป็นกันเองมีการใช้กลไกระดับคำมากที่สุด และมีการไม่ปรากฏรูปภาษารองลงมา