วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาการหลีกเลี่ยงประโยคกรรม "ถูก" ในภาษาไทย และศึกษาตัวบ่งชี้ที่เป็นปัจจัยให้หลีกเลี่ยงการใช้ประโยคกรรม "ถูก" ในภาษาไทย โดยการศึกษาจากวรรณกรรมแปลเยาวชนด้วยการเทียบต้นฉบับภาษาอังกฤษกับฉบับแปลภาษาไทยเรื่อง แฮร์รี่ พอตเตอร์ (Harry Potter) 2 เล่ม คือ แฮร์รี่ พอตเตอร์กับห้องแห่งความลับ (Harry Potter and the Chamber of Secrets) และ แฮร์รี่ พอตเตอร์กับนักโทษแห่งอัซคาบัน (Harry Potter and the Prisoner of Azkaban) ผลการวิจัยพบว่าการหลีกเลี่ยงประโยคกรรม "ถูก" ในภาษาไทยมี 2 กลวิธี ได้แก่ 1) กลวิธีการหลีกเลี่ยงที่ประธานในประโยคภาษาไทยและภาษาอังกฤษเป็นตัวเดียวกัน แบ่งเป็น 4 วิธี คือ การใช้คำว่า "ได้รับ" การใช้คำกริยาที่เป็นได้ทั้งกริยาอกรรมและกริยาสกรรมทั้งในภาษาไทยและภาษาอังกฤษ การใช้คำกริยาบอกผล และการแปลงคำกริยาจากกริยาสกรรมในภาษาอังกฤษมาเป็นกริยาอกรรมในภาษาไทย 2) กลวิธีการหลีกเลี่ยงที่ประธานในประโยคภาษาไทยและภาษาอังกฤษไม่ใช่ตัวเดียวกัน แบ่งเป็น 2 วิธี คือ การสลับตำแหน่งระหว่างผู้ถูกกระทำกับผู้กระทำ และการที่ผู้แปลกำหนดผู้กระทำจากปริบท จากการศึกษาสามารถสรุปได้ว่ากลวิธีที่ใช้มากที่สุด คือกลวิธีแบบการใช้คำกริยาที่เป็นได้ทั้งกริยาอกรรมและกริยาสกรรม ตัวบ่งชี้ที่เป็นปัจจัยให้หลีกเลี่ยงการใช้ประโยคกรรม "ถูก" ในภาษาไทย แบ่งได้เป็น 4 ประเภท ได้แก่ ตัวบ่งชี้ด้านมุมมอง ตัวบ่งชี้ด้านประธาน ตัวบ่งชี้ด้านภาคแสดง และตัวบ่งชี้ด้านปริบท