วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโครงสร้าง ผลัด และกลวิธีทางภาษาในปริจเฉทการสนทนารายการโทรทัศน์ "หัวหมอจ้อข่าว" ข้อมูลที่ใช้ศึกษาได้จากสำเนาแถบวิดิทัศน์การสนทนาระหว่างผู้ดำเนินรายการ ในรายการโทรทัศน์ "หัวหมอจ้อข่าว" ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2547 จำนวน 26 ครั้ง รวมเป็นระยะเวลาประมาณ 650 นาที ผลการศึกษาเรื่องโครงสร้างและผลัด ของปริจเฉทการสนทนาในรายการโทรทัศน์ "หัวหมอจ้อข่าว" พบว่าสามารถแบ่งองค์ประกอบของโครงสร้างออกได้เป็น 3 ส่วน ได้แก่ 1.) ส่วนนำ ประกอบด้วยองค์ประกอบที่ปรากฏตายตัว และองค์ประกอบที่ปรากฏไม่ตายตัว 2.) ส่วนเนื้อหา ประกอบด้วยองค์ประกอบที่ปรากฏตายตัว ได้แก่ การเล่าประเด็นข่าวที่นำมาจากหนังสือพิมพ์ไทยรายวัน การให้ความรู้เกี่ยวกับกฎหมาย และการเข้าโฆษณา 3.) ส่วนท้ายประกอบด้วยองค์ประกอบที่ปรากฏตายตัว และองค์ประกอบที่ปรากฏไม่ตายตัว ส่วนเรื่องผลัดการสนทนาพบว่า ส่วนใหญ่เป็นผลัดการสนทนาที่มีการวางแผน ซึ่งได้กำหนดหน้าที่หลักของผู้ดำเนินรายการแต่ละคนให้ดำเนินผลัดในองค์ประกอบของโครงสร้างแต่ละส่วน การศึกษาเรื่องกลวิธีทางภาษา พบว่ามีการเลือกใช้กลวิธีทางภาษา เพื่อให้บรรลุจุดประสงค์ของปริจเฉท ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ประการ ได้แก่ จุดประสงค์ในเชิงการสื่อสารและจุดประสงค์ในเชิงพาณิชย์ การเลือกใช้กลวิธีทางภาษาเรียงตามลำดับการปรากฏจากมากไปหาน้อยมี 11 กลวิธี ดังนี้ 1. การใช้ภาษาไม่เป็นทางการ 2. การขยายความ 3. การสมมติ 4. การอ้างอิง 5. การหักมุม 6. การใช้ถ้อยคำโน้มน้าวหรือเชิญชวนอย่างตรงไปตรงมา 7. การใช้คำเลียนเสียง 8. การใช้คำขยายกริยาเกินจริง 9. การเล่นคำ 10. การบริภาษ 11. การหยอกเย้า