การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยต่าง ๆ ที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขมูลฐาน โดยศึกษาเฉพาะกรณีจังหวัดนครนายกซึ่งศึกษาในกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่มด้วยกัน คือ อสม. 31 คนผสส. 89 คน และมีผู้ที่ร่วมให้ข้อมูลในการประเมินผลการปฏิบัติงานรวมทั้งสิ้น 333 คน โดยใช้แบบสอบถาม แนวคำถามสัมภาษณ์ และการสัมภาษณ์เจาะลึก (Dept Interview)เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลสำหรับสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ สถิติเชิงพรรณนา การหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (Pearson product momentcorrelation) และการวิเคราะห์การถดถอยเชิงซ้อน (Multipleregression analysis) แบบเลือกตัวแปรอธิบายความผันแปรได้มากที่สุด (Stepwise) ผลการวิจัยเพื่อศึกษาลักษณะการปฏิบัติหน้าที่จริงและปัญหาในการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขมูลฐานพบว่ามี 5 ประการคือ 1) คุณสมบัติและวิธีการคัดเลือก ผสส. และ อสม.ไม่เหมาะสม 2) ขาดการฝึกอบรมฟื้นฟูให้แก่ ผสส. และ อสม.อย่างต่อเนื่อง และการให้ ผสส. และ อสม. ศึกษาหาความรู้แบบเรียนด้วยตนเองไม่เป็นจริง 3) ประชาชนมีความพึงพอใจในการรับบริการจาก อสม.มากกว่า ผสส. 4) การนิเทศงาน ผสส. และ อสม. ของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขตำบลขาดทั้งปริมาณและคุณภาพ 5) การประเมินผลการปฏิบัติงานของ ผสส. และ อสม.โดยให้ ผสส. และ อสม. ประเมินตนเองไม่ค่อยเหมาะสมเนื่องจากมีความเอนเอียงในการประเมินผล ผลการวิจัยเพื่อศึกษาเรื่อง ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานของ ผสส. พบว่า ปัจจัยเรื่องความเพียงพอของรายได้ของครอบครัว มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานของ ผสส.อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ณ ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95นอกจากนั้นจากการศึกษาเพิ่มเติมยังพบว่า การประสานงานระหว่าง ผสส. ด้วยกัน มีความสัมพันธ์ทางลบกับความพึงพอใจของประชาชนต่อการรับบริการจาก ผสส. อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ณ ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 99 สำหรับผลการวิจัยเพื่อศึกษาเรื่อง ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานของ อสม. พบว่า ปัจจัยเรื่องความเพียงพอของสิ่งสนับสนุนการปฏิบัติงานของ อสม. และการประสานงานระหว่าง ผสส. กับ อสม. มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานขอ อสม. อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ณ ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 และจากการศึกษาเพิ่มเติมพบว่า ความเพียงพอของรายได้ของครอบครัวมีความสัมพันธ์ทางลบกับความพึงพอใจของประชาชนต่อการรับบริการจาก อสม. อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติณ ระดับความเชื่อมั่น ร้อยละ 99 และความเพียงพอของสิ่งสนับสนุนการปฏิบัติงานของ อสม. ที่ได้รับการจัดสรรจากกระทรวงสาธารณสุข มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานด้านการให้สุขศึกษาแก่ประชาชนของ อสม. อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติณ ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 99