ทรัพยากรน้ำเป็นทรัพยากรที่สามารถเข้าถึงได้โดยเสรี ซึ่งการจัดการโดยเฉพาะอย่าง ยิ่งในระดับไร่นาเป็นปัญหามาโดยตลอด สหกรณ์ผู้ใช้น้ำ เป็นแนวทางแก้ไขหนึ่งในรูปของ องค์กรท้องถิ่น ซึ่งเกษตรกรได้มีการรวมตัวช่วยเหลือซึ่งกันและกันทั้งในการจัดการน้ำและ การผลิต โดยมีการจัดเก็บค่าน้ำในอัตราอันสมควรเป็นการเพิ่มโอกาสทางการผลิตให้เกษตรกรมาก ขึ้น ดังนั้นรูปแบบในการจัดการน้ำที่เหมาะสมและผลกระทบจึงควรทำการศึกษาอย่างยิ่ง วัตถุประสงค์สำหรับการศึกษาครั้งนี้ คือ 1) เพื่อศึกษาถึงการจัดการทรัพยากรน้ำระดับ ไร่นาในรูปของสหกรณ์ กรณีศึกษาสหกรณ์ผู้ใช้น้ำหนองเตียน จำกัด 2) เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบ ต่อการผลิตข้าวของการจัดการทรัพยากรน้ำระดับไร่นาในรูปของสหกรณ์ การศึกษามีการวิเคราะห์ ทั้งเชิงพรรณนาและเชิงปริมาณข้อมูลปฐมภูมิที่ใช้ในการศึกษาเก็บรวบรวมจากเกษตรกรในเขต โครงการ ฯ จำนวน 30 ตัวอย่างและเกษตรกรนอกเขตโครงการ ฯ จำนวน 30 ตัวอย่าง การศึกษาการจัดการน้ำระดับไร่นาในรูปของสหกรณ์ พบว่า มีการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ทางกายภาพโดยกรมส่งเสริมสหกรณ์ แต่การจัดการทรัพยากรน้ำและการบำรุงรักษาระบบเป็นความ รับผิดชอบของสหกรณ์ผู้ใช้น้ำและสมาชิกทุกคน การจัดการน้ำเป็นไปอย่างมีระบบตามขั้นตอนที่ สหกรณ์กำหนด เกษตรกรสมาชิกมีการวางแผนการผลิตล่วงหน้า จึงสามารถประมาณการใช้น้ำได้ ดังนั้น การจัดการทรัพยากรน้ำจึงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ รูปแบบการจัดการน้ำระดับไร่นาก่อให้เกิดผลกระทบในทางบวก กล่าวคือ เกษตรกรในเขต โครงการฯ มีค่าใช้จ่ายในการใช้น้ำถูกกว่า ใช้เมล็ดพันธุ์คุณภาพดีกว่าในจำนวนที่มากขึ้น มี น้ำใช้อย่างเพียงพอตามแผนที่กำหนดไว้ ต้นทุนทั้งหมดในการผลิตไม่แตกต่างกัน ผลก็คือ ผลผลิต ข้าวที่ขายได้ และกำไรสุทธิต่อไร่เพิ่มขึ้นทั้งในฤดูฝนและฤดูแล้ง และพบว่าความเข้มในการ ใช้ที่ดินสูงขึ้น นอกจากนั้นยังพบว่าเกษตรกรมีความร่วมมือกันมากขึ้น ทั้งยังช่วยลดความ ขัดแย้งในการใช้น้ำลงได้ เพื่อให้เกษตรกรใช้ประโยชน์ที่ดินและทรัพยากรน้ำได้มากขึ้น ควรมีการปรับปรุงระดับ ที่ดินและ/หรือ การจัดรูปที่ดิน ควบคู่ไปกับการก่อสร้างระบบส่งน้ำ นอกจากนั้นควรมีการจัด เก็บค่าบริการส่วนเพิ่ม และกันเงินส่วนนี้ไว้ เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาระบบ โครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพหรือเพื่อการซ่อมแซมใหญ่ในอนาคต