วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุปลักษณ์ความตายในหนังสือธรรมะ หน้าที่ของอุปลักษณ์ความตายในหนังสือธรรมะ และองค์ประกอบการสื่อสารตามแนวคิดทฤษฎีชาติพันธุ์วรรณนาแห่งการ-สื่อสารของหนังสือธรรมะจากหนังสือธรรมะจำนวน 21 เล่มซึ่งแต่งโดยพระธรรมาจารย์ไทย ผลการศึกษาถ้อยคำอุปลักษณ์ความตายในหนังสือธรรมะพบว่าถ้อยคำอุปลักษณ์ความตายสะท้อนมโนอุปลักษณ์ความตาย 17 มโนอุปลักษณ์ ได้แก่ [ความตายคือการเดินทาง] [ความตายคือข้าศึก-ศัตรู] [ความตายคือการดับของไฟและ/หรือแสงสว่าง] [ความตายคือวัตถุ] [ความตายคือการศึกษา] [ความตายคือการแตกของสิ่งที่เปราะบาง] [ความตายคือการสูญเสียสิ่งมีค่า] [ความตายคือการลงสู่เบื้อง-ล่าง] [ความตายคือภัยพิบัติ] [ความตายคือมิตร] [ความตายคือการชดใช้หนี้หรือการคืน] [ความตายคือการพังของบ้าน] [ความตายคือเพชฌฆาต] [ความตายคือการตายของพืช] [ความตาย คือ สัตว์ร้าย] [ความตายคือการนอน] และ [ความตายคือการปิดฉาก] สามารถจัดกลุ่มมโนอุปลักษณ์ความตายออกเป็น 5 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ 1) ภัย 2) การเดินทางและการเคลื่อนที่ 3) การสูญเสียวัตถุและการไม่คงสภาพ 4) การ-สิ้นสุดกระบวนการ และ 5) สิ่งที่มีประโยชน์ สะท้อนมุมมอง 4 ประการ ดังนี้ 1) มนุษย์ไม่ได้เป็นอมตะ 2) ชีวิตและความตายไม่ใช่สิ่งที่ตรงข้ามกัน 3) ทุกคนควรเชื่อถือศรัทธาหันมาศึกษาธรรมะปฏิบัติธรรม และ 4) ความตายไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัวเสียทีเดียว หากเราสามารถปรับเปลี่ยนทัศนคติที่มีต่อความตาย เราก็จะไม่ต้องมีความทุกข์ องค์ประกอบการสื่อสารของหนังสือธรรมะที่สำคัญ ได้แก่ 1) จุดมุ่งหมาย 2) ผู้ร่วมเหตุการณ์สื่อสาร 3) บรรทัดฐานการปฏิสัมพันธ์และการตีความ ผลการวิเคราะห์หน้าที่ของอุปลักษณ์ความตายในหนังสือธรรมะมี 3 ด้าน คือ 1) หน้าที่ด้านการถ่ายทอดความคิด ได้แก่ อธิบายความ ทำให้เกิดมุมมองใหม่ เป็นเหตุผลสนับสนุนให้ผู้อ่านกระทำหรือไม่กระทำการบางอย่าง 2) หน้าที่ด้านบุคคลสัมพันธ์ คือ ตกแต่งถ้อยคำเพื่อหลีกเลี่ยงคำที่ให้ผลทางลบต่อความรู้สึก และ 3) หน้าที่ด้านสัมพันธภาพ คือ การลำดับความในปริจเฉท