วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2528

งานวิจัยนี้ศึกษาการใช้ลักษณะนามในภาษาไทยโคราช ซึ่งพูดที่หมู่บ้านบึงทับปรางค์ ตำบลกระโทก อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา เพื่อดูว่าคำลักษณะนามที่ใช้ในหมู่บ้านดังกล่าวมีอะไรบ้าง มีความหมายอย่างไร และใช้แตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร ในผู้พูดภาษาไทยโคราชที่มีอายุและอาชีพต่างกัน วิธีการที่ใช้ในการวิเคราะห์คือการวิเคราะห์องค์ประกอบ (Componential analysis) ผู้วิจัยกำหนดความหมายของคำลักณนามแต่ละคำโดยดูจากคำนามที่เกิดร่วม และแสดงความหมายของคำลักษณนามในรูปของอรรถลักษณ์หรือองค์ประกอบทางความหมาย ผลการวิเคราะห์แสดงว่า คำลักษณนามในภาษาไทยโคราชที่ใช้ในหมู่บ้านดังกล่าวสามารถแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆ ตามอรรถลักษณ์ที่สำคัญได้ 10 ประเภท ซึ่งแตกต่างกันตามอรรถลักษณ์ เช่น มีชีวิต ไม่มีชีวิต เป็นอวัยวะ เป็นพาหนะ และมีรูปทรงกลม มีรูปยาวเป็นต้น สำหรับการใช้คำลักษณนามพบว่า จำนวนคำลักษณนาม และการกรากฏร่วมกับคำนามของคำลักษณนามในผู้พูดที่มีอายุและมีอาชีพต่างกัน มีควมแตกต่างกัน นอกจากนั้นผู้วิจัยยังพบว่า ปัจจัยสำคัญที่ทำให้มีการใช้ลักษณะนามแตกต่างกันไป ได้แก่ การมองวัตถุต่างมิติของผู้พูดภาษา การเปลี่ยนแปลงในตัวภาษาไทยโคราชเอง และผลของการที่ภาษาไทยโคราชสัมผัสกับภาษาไทยกลาง