การพัฒนารูปแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ จากการประยุกต์ใช้องค์ประกอบและส่วนประณีตสถาปัตยกรรมในอดีต เพื่อให้เกิดงานสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ที่เหมาะสมกับยุคสมัย และสามารถแสดงออกถึงลักษณะไทยในงานสถาปัตยกรรมได้มากขึ้น ดังปรากฎว่าสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์และมูลนิธิหม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ ได้พิจารณามอบรางวัลให้กับงานสถาปัตยกรรมที่มีรูปแบบไทยสมัยใหม่ ที่สามารถแสดงออกถึงลักษณะไทยในงานสถาปัตยกรรม แต่อย่างไรก็ตาม รูปแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ยังหาข้อสรุปและแนวทางในการพัฒนาที่ชัดเจนไม่ได้ ส่วนหนึ่งเนื่องจากการประยุกต์ใช้องค์ประกอบและส่วนประณีตสถาปัตยกรรมดังกล่าว มีผลต่อการรับรู้และการยอมรับลักษณะไทยในงานสถาปัตยกรรมแตกต่างกัน การวิจัยนี้ได้ทำการสำรวจรูปแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ ที่มีการใช้องค์ประกอบและส่วนประณีตสถาปัตยกรรมที่แสดงออกถึงลักษณะไทย ร่วมกับการศึกษาลักษณะดั้งเดิมขององค์ประกอบและส่วนประณีตสถาปัตยกรรมไทยในอดีต เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพิจารณาลักษณะไทยและในการสร้างภาพจำลอง สำหรับใช้รวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถามของกลุ่มสถาปนิกและกลุ่มบุคคลทั่วไป กลุ่มละ 150 คน โดยมุ่งศึกษาค่าความเป็นลักษณะไทยและค่าความเหมาะสม จากการใช้องค์ประกอบ (อันได้แก่ กาแล ปั้นลมยอดจั่ว หัวแป ค้ำยัน และการเจาะช่องหน้าต่าง) และส่วนประณีต (อันได้แก่รายละเอียดหน้าจั่ว รายละเอียดหัวเสา และรายละเอียดการย่อมุมเสา) สถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ที่สถาปนิกสร้างสรรค์ขึ้นเปรียบเทียบกับการสร้างภาพจำลอง การศึกษาเปรียบเทียบกับการรับรู้และการยอมรับลักษณะไทย ระหว่างกลุ่มสถาปนิกกับกลุ่มบุคคลทั่วไป ผลการวิจัยพบว่า องค์ประกอบและส่วนประณีตสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ที่มีลักษณะไทยเด่นชัด ในงานสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ ได้แก่ การมีกาแล การมียอดจั่ว(ภาคใต้) การมีค้ำยัน (ภาคเหนือ) รายละเอียดหน้าจั่วลายโครงสร้าง และรายละเอียดการมีย่อมุมเสา เนื่องจากรูปแบบมีความสอดคล้องกับองค์ประกอบและส่วนประณีตสถาปัตยกรรมไทยในอดีต สรุปได้ว่า ทิศทางการพัฒนารูปแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ จำเป็นต้องสืบสานรูปแบบสถาปัตยกรรมไทยในอดีต ซึ่งโดยนัยย่อมหมายความว่าจะต้องพัฒนาร่วมไปกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ และยังพบว่าลักษณะไทยบางประการ ได้แก่รูปแบบของปั้นลม การมียอดจั่ว (ภาคอีสาน) และการมีหัวแป ตลอดจนแนวทางการพัฒนาสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่มีความคิดเห็นที่แตกต่างกัน เป็นผลมาจากการเรียนรู้และประสบการณ์ทางด้านสถาปัตยกรรม เนื่องจากกลุ่มสถาปนิกได้รับการศึกษาและประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรมโดยตรง ดังนั้น การออกแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ในอนาคต สถาปนิกผู้ออกแบบควรคำนึงถึงความคิดเห็นที่แตกต่างกันดังกล่าวด้วย เพื่อให้กลุ่มบุคคลทั่วไปสามารถรับรู้และยอมรับลักษณะไทย จากการใช้องค์ประกอบและส่วนประณีตสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ได้มากยิ่งขึ้น