วิทยานิพนธ์ (ผ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาความสอดคล้องระหว่างข้อกำหนดผังเมืองรวมกับบทบาทหน้าที่ในการเป็นพื้นที่ระบายน้ำฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร โดยใช้การเปรียบเทียบการใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อหาความสอดคล้อง และใช้กระบวนการทางภูมิสารสนเทศในการจำลองสถานการณ์ของพื้นที่ว่าข้อกำหนดทางผังเมืองสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการเป็นพื้นที่รับและระบายน้ำหรือไม่ ผลจากการศึกษาพบว่า จากข้อกำหนดผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่ปี 2535-2556 ที่ได้กำหนดพื้นที่ระบายน้ำฝั่งตะวันออกให้เป็นการใช้ประโยชน์ดินประเภท ก.1 สามารถสร้างสิ่งปลูกสร้างได้ดังนี้ที่อยู่อาศัยประเภทบ้านเดี่ยว พื้นที่พาณิชยกรรมไม่เกิน 100 ตร.ม. การจัดสรรที่ดินเพื่อการเกษตร สำหรับข้อห้ามในการพัฒนา ได้แก่ ห้ามสร้างบ้านจัดสรร บ้านแฝด ห้องแถว อาคารขนาดใหญ่กว่า 100 ตร.ม. โรงงานอุตสาหกรรมทุกประเภท กำหนดFARอยู่ที่0.5:1 OSR 100% แต่การสำรวจพื้นที่พบว่ามีการพัฒนาสิ่งปลูกสร้างที่ขัดกับข้อห้ามกระจายอยู่ทั่วทั้งบริเวณพื้นที่ศึกษา ทำให้เกิดความไม่ความสอดคล้องขึ้นในพื้นที่ ในส่วนของการจำลองสถานการณ์ ผู้วิจัยได้ทำการกำหนดสถานการณ์น้ำท่วมออกเป็น 3 กลุ่มแสดง 9ฉากสถานการณ์ได้แก่ น้ำท่วมจากปี 2538 ปี2554และระดับทะเลหนุน โดยแสดงบนพื้นที่การใช้ประโยชน์ที่ดินและอาคารในปัจจุบัน38% การใช้ประโยชน์ที่ดินและอาคารในอนาคตบนพื้นที่ที่วิเคราะห์ความเหมาะสมต่อการสร้างสิ่งปลูกสร้าง 48%และ100% ผลการจำลองพบว่า ในฉากที่ 1-3 แสดงให้เห็นถึงการพัฒนาสิ่งปลูกสร้างโดยไม่ได้คำนึงความเหมาะสมต่อพื้นที่ ทางน้ำหลายแห่งถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นพื้นที่อยู่อาศัย เป็นผลให้เมื่อเกิดน้ำท่วมความเสียหายได้กระจายเป็นวงกว้าง ฉากจำลองที่ 4-6 แสดงให้เห็นว่าเมื่อมีการวิเคราะห์พื้นที่ที่เหมาะสมต่อการพัฒนาสิ่งปลูกสร้าง สามารถลดความเสียหายที่เกิดขึ้นจากระดับทะเลหนุนสูงได้ ผลที่ได้จากการศึกษา ชี้ให้เห็นว่าข้อกำหนดทางผังเมืองรวมของกรุงเทพมหานครที่กำหนดให้พื้นที่สำหรับรองรับปัญหาอุทกภัยมีความสอดคล้องกับการใช้ประโยชน์ที่ดินในส่วนของพื้นที่เกษตรกรรม แต่ในการใช้ประโยชน์อาคารและสิ่งปลูกสร้างส่วนใหญ่ไม่ตรงกับที่ระบุไว้ในข้อกำหนด และไม่ได้คำนึงถึงผลกระทบต่อการระบายน้ำ ทำให้ศักยภาพและความเหมาะสมในการเป็นพื้นที่ระบายน้ำลดลง ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความสอดคล้องต่อการเป็นพื้นที่ระบายน้ำ ควรมีมาตรการในการควบคุมการใช้พื้นที่ให้มีความรัดกุม รวมถึงการเพิ่มประสิทธิภาพในการระบายน้ำของพื้นที่