วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาสภาพของการนำชมและความต้องการผู้นำชมนิทรรศการศิลปะในพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัย 2) ศึกษาแนวทางการจัดการอบรมผู้นำชมนิทรรศการศิลปะในพิพิธภัณฑ์ศิลปะ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ประกอบด้วย 1) บุคลากรในพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยที่เป็นฝ่ายวิชาการ ฝ่ายการศึกษา ฝ่ายนิทรรศการ เจ้าหน้าที่ประจำนิทรรศการ หรือภัณฑารักษ์ที่เป็นเจ้าหน้าที่ประจำ จำนวนทั้งหมด 20 คน 2) ผู้นำชมที่ผ่านการอบรมผู้นำชมนิทรรศการหรือผู้ที่มีประสบการณ์ในการนำชม จำนวนทั้งหมด 20 คน 3) ผู้เข้าชมที่ได้รับการนำชมและไม่ได้รับการนำชมนิทรรศการ จำนวนทั้งหมด 100 คน 4) ผู้เชี่ยวชาญหรือนักวิชาการ จำนวนทั้งหมด 35 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยพัฒนาขึ้นโดยผู้วิจัย ประกอบด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าความถี่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันของการนำชมนิทรรศการในพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเป็นการนำชมโดยบุคคลากรหลายประเภท เช่น ภัณฑารักษ์ เจ้าหน้าที่ประจำนิทรรศการ ศิลปิน และอาสาสมัครนำชมนิทรรศการ มีการริเริ่มจัดอบรมอาสาสมัครนำชมนิทรรศการ ในส่วนของการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพโดยรวมพบว่าอยู่ในระดับมีปานกลาง ด้านที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด 3 อันดับแรกคือ ด้านทัศนคติของผู้นำชมนิทรรศการ (x= 3.69) ได้แก่ ทัศนคติที่ดีต่อนิทรรศการที่จัดแสดง ทัศนคติที่ดีต่อการบริการด้านการศึกษา และทัศนคติที่ดีต่อกิจกรรมจิตอาสา ด้านการนำชมให้กับกลุ่มผู้เข้าชมประเภทต่างๆ (x= 3.31) ได้แก่ สามารถนำชมให้กับกลุ่มเด็กเล็ก กลุ่มนักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป และด้านองค์ความรู้ของผู้นำชมนิทรรศการ (x= 3.22) ได้แก่ ความรู้ของนิทรรศการที่จัดแสดง ความรู้ทางด้านทัศนศิลป์ ความรู้เรื่องวัสดุ อุปกรณ์และวิธีการสร้างสรรค์ ตามลำดับ และ 2) ความต้องการทักษะของผู้นำชมนิทรรศการในพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยโดยรวมอยู่ในระดับมีความต้องการมากที่สุด ด้านที่มีความต้องการมากที่สุด 3 อันดับแรก คือ ด้านทัศนคติของผู้นำชมนิทรรศการ (x= 4.53) ด้านการนำชมให้กับกลุ่มผู้เข้าชมประเภทต่างๆ (x= 4.51) และด้านทักษะของผู้นำชมนิทรรศการ (x= 4.44) ได้แก่ การพูดอธิบายเรื่องยากให้เข้าใจง่ายขึ้น การพูดจูงใจให้ผู้เข้าชมมีความสนใจในนิทรรศการ และการฝึกปฏิบัตินำชมทำให้ผู้นำชมมีทักษะการนำชมที่ดียิ่งขึ้น ตามลำดับ แนวทางการพัฒนาทักษะการนำเสนองานศิลปะร่วมสมัยของผู้นำชมนิทรรศการ ประกอบด้วย 6 ขั้นตอน ดังนี้ 1) ขั้นวิเคราะห์ความต้องการในการฝึกอบรม 2) ขั้นกำหนดวัตถุประสงค์ของการฝึกอบรม 3) ขั้นคัดเลือกและออกแบบโครงการฝึกอบรม 4) ขั้นเลือกกิจกรรมและเทคนิคการฝึกอบรม 5) ขั้นดำเนินการฝึกอบรม และ 6) การวัดและการประเมินผลการฝึกอบรม