วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลการวาดภาพกลับหัวที่มีต่อลักษณะการแสดงออกในการวาดภาพของเด็กอายุ 10-11 ปี กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ เด็กอายุ 10-11 ปี จากโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร รวมทั้งสิ้น 218 คน ซึ่งได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) ภาพต้นแบบของ Picasso ชื่อภาพ “Stravinsky”และแบบคำสั่งในการวาดภาพ 2) แบบประเมินลักษณะการแสดงออกในภาพวาด 3) แบบสังเกตพฤติกรรมการแสดงออกขณะวาดภาพ และ 4) แบบสอบถามความคิดเห็น สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ด้วยการทดสอบสมมติฐานจากค่าคะแนน t (ttest dependent) ค่ามัชฌิมเลขคณิต ([Mean]) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ค่าความถี่ และร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า ลักษณะการแสดงออกในการวาดภาพกลับหัวภาพสูงขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และเมื่อเปรียบเทียบลักษณะการแสดงอออกในการวาดแต่ละด้าน พบว่า การวาดภาพกลับหัวมีลักษณะการแสดงออกในการวาดเส้น สัดส่วน และรายละเอียดสูงขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และเมื่อพิจารณารายละเอียดของการแสดงออกที่พบมากที่สุดในแต่ละด้านในภาพวาดกลับหัว พบว่า 1) ด้านการวาดเส้น คือ เทคนิค รูปแบบ 2) ด้านการวาดสัดส่วน คือ แขนและนิ้วมือ 3) ด้านการวาดรายละเอียด คือ เครื่องแต่งกาย หัวเข่า และข้อศอก จากการสังเกตพฤติกรรมการแสดงออกในขณะวาดภาพกลับหัว พบว่า 1) ด้านทักษะการทำงานของเด็กอายุ 10-11 ปีนั้น เกินครึ่งของจำนวนเด็กทั้งหมดมีความสามารถในการปฏิบัติกิจกรรมการวาดภาพได้อย่างคล่องแคล่ว และเกินครึ่งของจำนวนเด็กทั้งหมดมีการนำกระดาษขึ้นมาปิดบางส่วนของภาพต้นแบบ 2) ด้านการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นจากการวาดภาพกลับหัว พบว่า เด็กบางส่วนมีการสนทนา เปรียบเทียบ และวิพากษ์วิจารณ์ผลงานระหว่างของตนเอง และของเพื่อน ซึ่งเด็กจะมีการพูดถึงส่วนต่าง ๆ ที่วาดลงไปว่ามีความเหมือน หรือมีความแตกต่างกันอย่างไร ด้านการใช้เวลาในการปฏิบัติงาน พบว่า เด็กส่วนใหญ่สามารถควบคุมระยะเวลาในการวาดภาพให้เสร็จทันภายในเวลาที่กำหนด จากการแสดงความคิดเห็นของเด็กเกี่ยวกับการวาดภาพกลับ พบว่า ส่วนมือและนิ้วมือ เป็นส่วนที่วาดยากที่สุด และ ส่วนที่วาดง่ายที่สุดคือ ส่วนแขน และขา วิธีการที่เด็กใช้ในการวาดภาพกลับหัว คือ วาดเส้นโดยเชื่อมโยงจากเส้นหนึ่งไปสู่อีกเส้นหนึ่งให้มีความสัมพันธ์กันไปเรื่อยๆ และในการวาดภาพทั้ง 2 ครั้ง พบว่า เกินครึ่งของเด็กทั้งหมดแสดงความคิดเห็นว่า การวาดภาพกลับหัวนั้นเป็นวิธีการวาดที่ยากที่สุด และเด็กส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่า ต้องใช้สมาธิหรือความตั้งใจในการวาดภาพกลับหัวมากขึ้น นอกจากนั้นแล้วยังมีข้อสังเกตเพิ่มเติมว่า เด็กเกือบทั้งหมดมีการนำยางลบขึ้นมาใช้ขณะวาดภาพ เนื่องมาจากความรู้สึกของเด็กเองที่ไม่พึงพอใจในบางส่วนทีวาดออกมา และต้องการวาดใหม่เพื่อให้ภาพที่วาดเป็นไปตามที่เด็กคาดหวังเอาไว้