วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความชุกของภาวะซึมเศร้า และศึกษาปัจจัยทางจิตสังคม ได้แก่ เหตุการณ์ความเครียดในชีวิต การสนับสนุนทางสังคม และการมีส่วนร่วมในชุมชน ที่เกี่ยวข้องกับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุสังกัดศูนย์บริการสาธารณสุข 48 นาควัชระอุทิศ วิธีการศึกษา ศึกษาในผู้สูงอายุ ที่เป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุ สังกัดศูนย์บริการสาธารณสุข 48 นาควัชระอุทิศ เขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร จำนวน 240 คน ตั้งแต่เดือนกันยายน 2557 ถึง มกราคม 2558 โดยให้กลุ่มตัวอย่างตอบแบบสอบถาม 5 ชุด ได้แก่ 1)แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2)แบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุของไทย 3)แบบสอบถามเหตุการณ์ความเครียดในชีวิตในช่วงหนึ่งปี 4)แบบประเมินการสนับสนุนทางสังคม และ 5)แบบสอบถามการมีส่วนร่วมในสังคมของผู้สูงอายุ นำเสนอความชุกของภาวะซึมเศร้าด้วยค่าความถี่และร้อยละ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยต่างๆกับภาวะซึมเศร้า โดยใช้การทดสอบไคสแควร์ และวิเคราะห์ความถดถอยแบบลอจิสติกเพื่อหาปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้า ผลการศึกษา ผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ 240 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 72.1 มีอายุเฉลี่ย 67.8 ปี (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน = 6.5) พบความชุกของภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ คิดเป็นร้อยละ 15.4 (37 คน) แบ่งเป็นภาวะซึมเศร้าเล็กน้อย ร้อยละ 11.7 (28 คน) ภาวะซึมเศร้าปานกลาง ร้อยละ 2.9 (7 คน) และภาวะซึมเศร้ารุนแรง ร้อยละ 0.8 (2 คน) โดยค่าคะแนนเฉลี่ยของภาวะซึมเศร้าและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานคือ 7.3 คะแนน (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน = 5.4) (คะแนนเต็ม 30 คะแนน) ส่วนใหญ่ประสบกับเหตุการณ์ความเครียดในชีวิตในช่วง 1 ปี ที่มีความรุนแรงอยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 82.5) โดยด้านของเหตุการณ์ความเครียดที่พบมาก ได้แก่ ด้านสุขภาพ ครอบครัว และเศรษฐกิจ การสนับสนุนทางสังคม ส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 72.9) และการมีส่วนร่วมในชุมชนส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 63.3) โดยปัจจัยส่วนบุคคลที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า ได้แก่ สถานภาพโสด/หม้าย/หย่าร้าง/แยกกันอยู่ (p<0.05) การศึกษาต่ำกว่ามัธยมศึกษา ความไม่เพียงพอของรายได้ สิทธิการรักษาประเภทบัตรทองฯ และประวัติโรคทางจิตเวช (p<0.01) และปัจจัยทางจิตสังคมที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า ได้แก่ เหตุการณ์ความเครียดในชีวิตระดับสูง การสนับสนุนทางสังคมระดับต่ำ และการมีส่วนร่วมในชุมชนระดับต่ำ (p<0.01) ปัจจัยที่ทำนายภาวะซึมเศร้า ได้แก่ สถานภาพโสด/หม้าย/หย่าร้าง/แยกกันอยู่ ประวัติโรคทางจิตเวช เหตุการณ์ความเครียดในชีวิตระดับสูง และการมีส่วนร่วมในชุมชนระดับต่ำ (p<0.01) สรุป ความชุกของภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ พบร้อยละ 15.4 ซึ่งปัจจัยทางจิตสังคมที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า ได้แก่ ความรุนแรงของเหตุการณ์ความเครียดในชีวิตระดับสูง การสนับสนุนทางสังคมระดับต่ำ และการมีส่วนร่วมในชุมชนระดับต่ำ การสนับสนุนให้ผู้สูงอายุได้มีส่วนร่วมในชุมชน เช่น การเข้าร่วมชมรมผู้สูงอายุ น่าจะมีส่วนช่วยในการลดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุได้