การศึกษาเรื่อง การปรับตัวของชุมชนต่อการเปลี่ยนแปลง ในการใช้ประโยชน์ในที่ดิน กรณีศึกษา พื้นที่ตำบลนพรัตน์ อ.หนองเสือ จ.ปทุมธานี งานวิจัยนี้ที่มีผลสืบเนื่องมาจากน้ำท่วมใหญ่ปี 2554 การป้องกันน้ำท่วมตามนโยบายของรัฐบาลในสมัยนั้น ดำเนินการโครงการเร่งด่วนเพื่อป้องกันน้ำท่วมโดยสร้างพนังกั้นน้ำและยกระดับถนน โครงการบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้าน ส่งผลกระทบต่อการใช้ที่ดินและน้ำ ของเกษตรกรพื้นที่ โครงการวิจัยนี้ ได้ทำการศึกษาข้อมูลข้อคิดเห็นของชาวบ้านมีวัตถุประสงค์(1) เพื่อศึกษาสถานการณ์และการเปลี่ยนแปลงด้านที่ดินของชาวบ้าน ที่เกิดขึ้นจากโครงการป้องกันน้ำท่วมปี 2554 ตามนโยบายเร่งด่วน และโครงการการจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านของรัฐบาล (2)เพื่อศึกษาผลกระทบของพื้นที่ การเปลี่ยนแปลง ในการใช้ประโยชน์ในที่ดิน ที่ส่งผลกระทบด้านเกษตรกรรมธรรมชาติของชาวบ้านในพื้นที่ ที่เป็น แหล่งผลิตข้าวที่สำคัญของจังหวัดปทุมธานี(3)เพื่อศึกษาแนวทางการจัดการผลกระทบที่เกิดขึ้นในพื้นที่ จากข้อมูล ข้อเสนอที่เกิดขึ้น แนวทางของชุมชนต่อการก่อสร้างและการปรับปรุงแบบระบบน้ำเข้าพื้นที่ชุมชนที่ส่งผลกระทบน้อยที่สุด พื้นที่การศึกษาแบ่งออก 2 กลุ่มคือ (1) ชุมชนที่ตั้งอยู่ในแนวป้องกันกั้นน้ำ ประกอบด้วย 2 ชุมชน คือ ชุมชน ม.1 บ้านวังศาลา ชุมชนหมู่ 2 บ้านเกาะแขม ต.นพรัตน์ อ.หนองเสือ จ.ปทุมธานี และ (2) ชุมชนที่อยู่นอกแนวกำแพงกั้นน้ำ 1 ชุมชน คือ ชุมชน ม.4 หนองหมู ต.หนองหมู อ.วิหารแดง จ.สระบุรี ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนในแนวคันกั้นน้ำ มีเงื่อนไขปัจจัยที่ส่งผลด้านการเกษตร คือราคาที่ดินปรับตัวสูงขึ้น ความต้องการที่ดินมีมาก มีการใช้ประโยชน์ในที่ดินเต็มพื้นที่ ปลูกพืชผักหลายชนิด ที่ผ่านมาพื้นที่มีน้ำใช้เพื่อการเกษตรอย่างเพียงพอ (ช่วงปี 2555 -2556) หลังจากก่อพนังกั้นน้ำแล้ว ผลกระทบ ในการนำเครื่องสูบน้ำลงไปติดตั้ง ต้องใช้แรงงาน ต้นทุนเพิ่มขึ้น ราคาพืชผล ด้านการเกษตรไม่แน่นอน ตลอดจน ความสัมพันธ์และการใช้ประโยชน์ครัวเรือนของคนกับคลองลดลง เพราะมีกำแพงเป็นแนวขวางกั้น กอร์ปกับในอนาคตยังไม่มั่นใจในแนวทางการบริหารจัดการของรัฐบาลที่เอื้อต่อภาคเกษตรกรรม สำหรับพื้นที่นอกแนวคันกั้นน้ำกลับตรงกันข้าม ราคาที่ดินในแปลงเกษตรคงเดิม ราคาพืชผลด้านเกษตรไม่แน่นอน ที่ดินแปลงขนาดเล็ก ทำให้เกษตรกรหลายรายทำไม่ไหวต้นทุนสูง และเลิกทำการเกษตรในที่สุด บ้างก็ขายที่สวน ไปรับจ้างทั่วไป ทำงานโรงงาน รับจ้างสวนเกษตร อย่างไรก็ตามการจัดการน้ำที่ผ่านในพื้นที่ยังไม่ส่งผลกระทบมากนัก ชุมชนยังสามารถปรับตัว ได้ประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในด้านเกษตรกรรม และการใช้ที่ดินของครัวเรือนให้เกิดประโยชน์สูงสุด แต่การเตรียมความพร้อมให้สามารถปรับตัวอยู่ได้ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงตามแนวทางการบริหารจัดการน้ำในอนาคตที่ยังไม่มีความชัดเจน ข้อเสนอแนะแนวทางการจัดการน้ำในพื้นที่เกษตรกรรม เห็นได้ว่าชาวบ้านมีการบริหารจัดการน้ำการใช้ที่ดินจะต้องให้ชุมชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ในทุกการเปลี่ยนแปลงนั้น ๆ ชุมชนจะก็สามารถออกแบบการเปลี่ยนแปลงที่เหมาะสมกับวิถีชีวิตโดยใช้ภูมิปัญญาเป็นวิชาการ ชุมชนก็สามารถปรับตัวได้ และสร้างความมั่นคง ยั่งยืนในอนาคต