วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

งานวิจัยเรื่องการเพิ่มศักยภาพการพัฒนาชุมชนผ่านการศึกษาอัตลักษณ์ของชุมชนตลาดโบราณบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษา คือ 1) เพื่อวิเคราะห์อัตลักษณ์ของชุมชนตลาดโบราณบางพลี 2) เพื่อเสนอแนะการเพิ่มศักยภาพการพัฒนาชุมชนตลาดโบราณบางพลี งานวิจัยชิ้นนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสังเกตทั้งแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก และการจัดประชุมกลุ่มย่อย กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญในชุมชนทั้ง 3 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้นำที่เป็นทางการ กลุ่มผู้นำที่ไม่เป็นทางการ และกลุ่มผู้ประกอบการร้านค้าและประชาชน และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การตีความแบบอุปนัยเพื่อสร้างข้อสรุป ผลการวิจัยพบว่าอัตลักษณ์ของชุมชนตลาดโบราณบางพลี ประกอบด้วย การมีวิถีชีวิตแบบแม่ค้าชุมชนตลาดริมน้ำ มีวิถีชีวิตแบบคนไทยเชื้อสายจีน มีหลวงพ่อโตเป็นที่ยึดเหนี่ยวและเป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้คนในชุมชน มีแบบแผนอาคารสถาปัตยกรรมแบบโบราณ มีประเพณีรับบัว มีการละเล่นพื้นบ้าน ได้แก่ การแข่งเรือมาด การละเล่นมวยทะเล และการเล่นกังหันเมล็ดมะม่วง มีขนมพื้นบ้านและอาหารพื้นบ้าน ได้แก่ ขนมสายบัว ขนมกะลา และปลาสลิดแดดเดียว ข้อเสนอแนะแนวทางการเพิ่มศักยภาพการพัฒนาชุมชนชนตลาดโบราณบางพลีตามแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืนโดยใช้อัตลักษณ์ของชุมชนมาเป็นเครื่องมือหรือกลไกต่อการเพิ่มศักยภาพการพัฒนาชุมชนด้านต่างๆดังนี้ 1) การพัฒนาด้านเศรษฐกิจ โดยใช้อัตลักษณ์ของชุมชนมาเป็นเครื่องมือหรือกลไกต่อการส่งเสริมการจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวตลาดโบราณ ได้แก่ จัดจุดสาธิตการทำขนมสายบัว ขนมกะลา ประดิษฐ์กังหันเมล็ดมะม่วง และทำปลาสลิดแดดเดียว จัดแข่งขันชกมวยทะเลและแข่งเรือมาด จัดล่องเรือชมวิถีชีวิตริมคลองสำโรงและเลือกซื้อสินค้าจากทางเรือ 2) การพัฒนาด้านสังคมโดยใช้อัตลักษณ์ของชุมชนมาเป็นเครื่องมือหรือกลไกต่อการส่งเสริมการมีส่วนร่วม การเรียนรู้ และสร้างสำนึกความเป็นพลเมืองของชุมชน ได้แก่ จัดทำแหล่งเรียนรู้ในชุมชน จัดทำรายวิชา“อัตลักษณ์ของเรา”จัดทำประวัติศาสตร์ชุมชน และ 3) การพัฒนาด้านสิ่งแวดล้อมโดยใช้อัตลักษณ์ของชุมชนมาเป็นเครื่องมือหรือกลไกต่อการส่งเสริมการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีให้กับชุมชน ได้แก่ รณรงค์การปลูกบัวภายในลำคลองสำโรง รณรงค์การใช้เรือพายแทนการใช้เรือเครื่องยนต์ รณรงค์การมีวิถีชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ทั้งการส่งเสริมการใช้วัสดุที่ย่อยสลายได้ง่ายในการบรรจุหีบห่ออาหารและรณรงค์การใช้ปิ่นโตเป็นภาชนะในการบรรจุอาหารไปทำบุญตักบาตรที่วัดแทนการใช้ถุงพลาสติก รวมทั้งรณรงค์การรักษาความสะอาดอาคารบ้านเรือนและการขุดลอกคูคลองสำโรง