วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาสุขภาพ ตลอดจนปัจจัยสังคมที่ส่งผลต่อสุขภาพของพระภิกษุสงฆ์ในเขตพัฒนาอุตสาหกรรมในจังหวัดสมุทรปราการ รวมทั้งวิถีปฏิบัติตามหลักพุทธธรรมเพื่อเสนอแนะแนวทางการเสริมสร้างสุขภาพของพระภิกษุสงฆ์ โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากเอกสาร การสังเกต และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) พระภิกษุที่อาศัยอยู่ในวัดในเขตใกล้เคียงนิคมอุตสาหกรรมบางปู จังหวัดสมุทรปราการ ได้แก่ วัดศรีจันทร์ประดิษฐ์ จำนวน 10 รูป วัดหัวลำภูทอง จำนวน 17 รูป และวัดน้อยสุวรรณาราม จำนวน 15 รูป และ 2) ญาติโยมที่ใส่บาตรพระสงฆ์ในพื้นที่ที่ทำการศึกษา ได้แก่ หมู่บ้านคลองคอต่อ หมู่บ้านหัวลำภู และหมู่บ้านคลองเก้า หมู่บ้านละ 20 ราย ผลการศึกษาวิจัย พบว่า ปัญหาสุขภาพของพระภิกษุสงฆ์ในเขตพัฒนาอุตสาหกรรมในจังหวัดสมุทรปราการ ได้แก่ โรคความดันโลหิตสูง ระบบทางเดินหายใจ กระเพาะอาหารอักเสบ เบาหวาน โรคผิวหนัง โรคเกี่ยวกับเลือด โรคหัวใจ โรคมะเร็งในอวัยวะต่างๆ และความเสื่อมในระบบสายตา ซึ่งเป็นผลมาจากการฉันของบริโภค และมลภาวะในชุมชน ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพของพระภิกษุประกอบด้วย 1) ปัจจัยระดับปัจเจก คือ พฤติกรรมการฉันภัตตาหาร พฤติกรรมด้านการออกกำลังกาย ข้อวัตรปฏิบัติของพระสงฆ์แต่ละวัด พฤติกรรมการใส่บาตรของญาติโยม ชุมชนหรือหน่วยงานภายนอกกับการมีส่วนร่วมกับกิจกรรมของวัด 2) ปัจจัยทางสังคม คือ ลักษณะทางครอบครัว อาชีพ ความสำนึกต่อความเป็นเจ้าของชุมชนร่วมกัน และ 3) ปัจจัยทางสภาพแวดล้อม คือ ความเหมาะสมของตำแหน่งหรือสถานที่ตั้งวัด โครงสร้างพื้นฐานและสภาพแวดล้อมภายในวัด วิถีปฏิบัติตามหลักพุทธธรรมในการอยู่ร่วมกับปัญหาสุขภาพของพระภิกษุนั้น ประการสำคัญคือ ต้องยึดหลักศีลสิกขาในการเลือกฉันของบริโภคที่เป็นประโยชน์และถูกสุขลักษณะ แม้ว่าพระภิกษุจะไม่สามารถแสดงความต้องการในการฉันอาหารได้ก็ตาม อีกทั้งยังต้องใช้หลักสัปปายะ 4 มาใช้ในการจัดการปัญหามลภาวะทางอากาศและมลภาวะทางน้ำ และการปล่อยวางจากความเครียดและฟื้นฟูจิตใจด้วยการนั่งสมาธิเพื่อแก้ไขปัญหามลภาวะทางเสียงที่ก่อให้เกิดความรำคาญ ดังนั้น จึงมีข้อเสนอแนะควรจะเผยแผ่และนำเสนอวิธีการดูแลด้านโภชนาการของพระสงฆ์ให้ทราบอย่างกว้างขวาง เช่น การจัดทำป้ายแนะนำการรับประทานอาหารที่เหมาะสม วิธีการสังเกตอาการของโรคต่างๆ ที่พบบ่อยในพระภิกษุ การป้องกันหรือการดูแลรักษาสุขภาพหากมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคต่างๆ รวมทั้งการออกกำลังกายที่เหมาะสม เป็นต้น ทั้งนี้สามารถดำเนินการได้โดยพระภิกษุในวัด หรือสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติจะดำเนินการประชาสัมพันธ์ให้ทั่วถึงก็ได้