วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การทดลองทางคลินิกแบบสุ่มควบคุมด้วยยาหลอก ปิดสองด้าน เปรียบเทียบยา Pentoxifylline ร่วมกับยา Metformin กับยาหลอกในการรักษาโรคตับอักเสบจากตับคั่งไขมัน ที่มาการรักษาหลักในโรคตับอักเสบเรื้อรังจากตับคั่งไขมันนั้นได้แก่การรักษาโรคร่วมทางเมตาบอลิกได้แก่โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง ลดน้ำหนัก และการออกกำลังการออกกำลังกาย ปัจจุบันนี้ยังไม่มียาใดที่รักษาโรคนี้อย่างได้ผล เนื่องจากพยาธิกำเนิดของโรคนั้นซับซ้อน ยาPentoxifylline (TNF alpha inhibitor) เป็นยาที่มีการศึกษาพบว่าทำให้พยาธิวิทยาในผู้ป่วยโรคนี้ดีขึ้นได้ Metformin เป็นยาออกฤทธิ์ผ่านทางลดการดื้อต่อinsulin การนำมาใช้รักษาร่วมกันโรคตับอักเสบจากไขมันเกาะตับจึงน่าจะมีประโยชน์ เพื่อหวังลดการเกิดพังผืดในตับ วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของยา Pentoxifylline ร่วมกับ Metformin ในการรักษาโรคตับอักเสบเรื้อรังจากตับคั่งไขมันเมื่อเทียบกับยาหลอก โดยศึกษาจากผลทางพยาธิวิทยาจากการตรวจชิ้นเนื้อตับเปรียบเทียบก่อนและหลังการรักษาเป็นเวลา48สัปดาห์ วิธีการศึกษาผู้ป่วยที่เป็นโรคตับอักเสบจากไขมันเกาะตับที่ได้รับการยืนยันทางพยาธิวิทยาภายใน2ปี จำนวนทั้งหมด38ราย ได้ทำการสุ่มให้รับยาPentoxifylline 400มิลลิกรัมร่วมกับMetformin 500มิลลิกรัม วันละ3ครั้งหรือได้รับยาหลอกเป็นระยะเวลา1ปี มีผู้ป่วยที่ออกจากงานวิจัยไปก่อน2ราย โดยผลทางพยาธิวิทยาที่ถือว่าดีขึ้นได้แก่การลดลงของค่า nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) activity score (NAS)อย่างน้อย2คะแนน หรือการลดลงของค่าพังผืดตับ(fibrosis score)อย่างน้อย1คะแนน ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐานของผู้ป่วยทั้งสองกลุ่มทำการเปรียบเทียบในด้านข้อมูลทั่วไป ภาวะและโรคอ้วนลงพุง(metabolic syndrome) ผลทางพยาธิวิทยาของเนื้อตับ ค่าการทำงานของตับไม่แตกต่างกัน จากการวิเคราะห์ผลแบบper protocol (per protocol analysis) พบว่าผู้ป่วยที่มีค่าNAS scoreลดลงตั้งแต่2คะแนนขึ้นไปในกลุ่มที่ได้ยาPentoxifyllineและMetforminมีร้อยละ27.ค เทียบกับร้อยละ22.2 ในกลุ่มที่ได้รับยาหลอก(p=0.7) ร้อยละ16.7ของผู้ป่วยที่ได้รับยาPentoxifyllineและMetforminค่าพังผืดดีขึ้นเมื่อเทียบกับกลุ่มยาหลอกที่ไม่มีผู้ป่วยรายใดที่มีการติดตามไปมีพังผืดดีขึ้นเลย(p=0.07) ผู้ป่วยกลุ่มที่ได้ยาหลอกยังพบว่ามีพังผืดเพิ่มขึ้นมากกว่ากลุ่มที่ได้รับยา (38.9% vs 11.1%, p=0.05) หลังจากการให้ยา1ปีนั้น พบว่าค่าASTลดลงอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ได้รับยาPentoxifyllineและMetformin(55.5±33.9IU/L to 38.8±31.6IU/L; p=0.02) กลุ่มที่ได้รับยาPentoxifyllineและMetforminพบผลข้างเคียงมากกว่า แต่เป็นผลข้างเคียงที่ไม่รุนแรง ผู้ป่วยสามารถรับยาต่อได้ สรุปผลการศึกษาการรักษาผู้ป่วยด้วยยาPentoxifyllineและMetforminมีแนวโน้มที่จะมีพังผืดในตับดีขึ้นหรือคงที่ มีค่าเอนไซม์ตับดีขึ้นเมื่อเทียบกับยาหลอก อย่างไรก็ตามพบว่ามีผลข้างเคียงมากกว่า