วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

ในปัจจุบันธุรกิจอสังหาริมทรัพย์มีการนำแนวคิดทางการตลาดใหม่ๆเข้ามาใช้วิเคราะห์เพื่อสร้างความสามารถในการแข่งขัน แนวคิดสำคัญประการหนึ่งคือ การวิเคราะห์ลักษณะวัฏจักรชีวิตของครอบครัว (Family Life Cycle) เพื่อนำไปสู่การวิเคราะห์พฤติกรรมการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัย และสามารถพัฒนาที่อยู่อาศัยให้ตรงกับความต้องการและความสามารถในการจ่ายในแต่ละช่วงชีวิต ของผู้บริโภคได้ การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทางเศรษฐกิจ สังคมและที่อยู่อาศัยทั้งในอดีต ปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคต รวมถึงวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ของผู้อยู่อาศัย ผลการศึกษาดังกล่าวจะนำไปสู่การเสนอแนะในการพัฒนาที่อยู่อาศัยให้สอดคล้องกับความต้องการของครัวเรือน การศึกษานี้ใช้กลุ่มตัวอย่าง พนักงานการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ) สำนักงานใหญ่ จำนวน 218 ตัวอย่าง ใช้การสอบถามแบบมีโครงสร้างและวิเคราะห์ผลโดยแบ่งตามช่วงอายุของครัวเรือน ผลการศึกษา สรุปได้ดังนี้ พนักงาน กฟผ. มีลักษณะทางสังคม เศรษฐกิจ และที่อยู่อาศัยดังนี้ คือ ส่วนใหญ่มีสถานภาพแต่งงานและมีบุตรแล้ว (48.6%) มีบุตรเฉลี่ย 2 คน (59.6%) มีจำนวนสมาชิกในครอบครัว 4 คน (30.6%) มีรายได้เฉลี่ยครัวเรือนต่อเดือน 120,001-200,000 บาท (27.3%) ด้านที่อยู่อาศัยส่วนใหญ่อยู่อาศัยบ้านเดี่ยว (76%) ในเขตพื้นที่กทม. (43.7%) ในระดับราคา 3-5 ล้านบาท (30.6%) และมีระยะเวลาอาศัยอยู่ในช่วง 0-10 ปี (46.5%) และเมื่อพิจารณาตามช่วงอายุ 4 ช่วงอายุคือ 21-30 ปี, 31-40 ปี, 41-50 ปี และ 51 ปีขึ้นไป พบข้อแตกต่างที่สำคัญดังนี้ ช่วงอายุ 21-30 ปีและ 31-40 ปี ส่วนใหญ่มีสถานภาพโสด ที่เหลือส่วนใหญ่แต่งงานและมีบุตรแล้ว นอกจากนี้ พบว่า แต่ละช่วงมีระดับรายได้ที่แตกต่างกัน อย่างไรก็ตาม ช่วงอายุ 51 ปีขึ้นไปจะมีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนมากที่สุดคือ 120,001-200,000 บาท นอกจากนี้ ลักษณะที่อยู่อาศัยจะไม่แตกต่างกันมากนัก คือ พักอาศัยในบ้านเดี่ยว แต่มีระดับราคาที่แตกต่างกันตามระดับรายได้ของแต่ละช่วงอายุ จากการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัย พบว่า มีการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัย 2 ลักษณะ คือ การย้ายที่อยู่อาศัย และการต่อเติมที่อยู่อาศัย ทั้งนี้ ส่วนใหญ่มีการย้ายที่อยู่อาศัยมากถึง 67.2% โดยส่วนใหญ่ย้าย 1 ครั้ง มากที่สุด 52% รองลงมาคือ 2 ครั้ง 30.9% และมากว่า 2 ครั้ง 17.1% สำหรับเหตุผลสำคัญของการย้าย 1 ครั้งคือ คือ แต่งงาน และย้ายเข้าใกล้ที่ทำงาน ตามลำดับ สำหรับกลุ่มคนที่ไม่ย้ายที่อยู่อาศัย จะใช้วิธีการต่อเติมแทน คิดเป็น 62% และมักต่อเติมมากที่สุด 1 ครั้ง (66.7%) โดยต่อเติมครัว (33.3%) เนื่องจาก ต้องการพื้นที่ใช้สอยเพิ่มขึ้น (66.7%) ซึ่งใน 4 ช่วงอายุมีจำนวนการย้ายมากที่สุด 1 ครั้ง รองลงมาคือ 2 ครั้งและมากกว่า 2 ครั้ง ยกเว้นในช่วงอายุ 21-30 ปีที่จำนวนการย้ายมากกว่ากว่า 2 ครั้งที่มีมากกว่า และจากการวิเคราะห์ลักษณะการย้ายที่อยู่อาศัย ในช่วงที่มีการย้ายมากที่สุดคือ 1 ครั้ง นั้น พบว่า ทั้ง 4 ช่วงอายุมีลักษณะทางเศรษฐกิจ และสังคมขณะที่ย้าย ไม่แตกต่างกัน คือ มีสถานะโสด มีสมาชิกในครอบครัว 4 คน มีรายได้ครอบครัวเฉลี่ยต่ำกว่า 40,000 บาท พักอาศัยอยู่บ้านเดี่ยว อย่างไรก็ตาม มีเพียงช่วงอายุ 21-30 ปีที่มีความแตกต่างกันคือระดับราคาที่อยู่อาศัย 1-2 ล้านบาทซึ่งมากกว่าช่วงอายุอื่น สาเหตุในการย้ายที่อยู่อาศัยที่ย้ายตามบิดามารดา แต่ในช่วงอายุอื่นย้ายเพราะแต่งงาน อีกประการหนึ่งที่สำคัญคือจำนวนการย้ายที่อยู่อาศัยและแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัยของช่วงอายุนี้ แตกต่างจากช่วงอายุอื่นที่มีจำนวนการย้ายที่มากกว่าและยังมีความต้องการที่จะย้ายที่อยู่อาศัยอีก ซึ่งในช่วงอายุอื่นไม่มีความสนใจที่จะย้ายที่อยู่อาศัยแล้ว ผลการศึกษาการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัยของพนักงาน กฟผ. ชี้ให้เห็นว่า มีการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัยในแต่ละช่วงอายุ ซึ่งมีทั้งย้ายและต่อเติมที่อยู่อาศัย และเหตุผลในการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัยมีความสัมพันธ์กับวัฏจักรชีวิตครอบครัว ซึ่งข้อค้นพบดังกล่าว สามารถนำไปเป็นแนวทางในการวางแผนการตลาดของผู้ประกอบการที่ต้องการลงทุนด้านที่อยู่อาศัย ให้สอดคล้องกับลักษณะครัวเรือนและความต้องการของผู้บริโภคในแต่ละช่วงอายุซึ่งมีความแตกต่างกัน รวมถึง หน่วยงาน กฟผ. จะได้นำข้อมูลไปประกอบการจัดทำแนวทางพัฒนาสวัสดิการที่อยู่อาศัยให้พนักงานได้อย่างเหมาะสมต่อไป