การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะ กระบวนทัศน์การเล่าเรื่องและกลวิธีการสื่อสาร “ปรัชญาการดำรงชีวิตอิสระ” ในเรื่องเล่าประสบการณ์ของคนพิการ รวมถึงทัศนคติของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดพิมพ์ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาตัวบท คือหนังสือของคนพิการจำนวน 42 เรื่อง ซึ่งตีพิมพ์จำหน่ายเป็นภาษาไทย ระหว่าง พ.ศ. 2524-2556 โดยมุ่งเน้นศึกษาเจาะลึกหนังสือของคนพิการระดับรุนแรงจำนวน 17 เรื่อง ร่วมกับการวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดพิมพ์จำนวน 20 คน ผลการวิจัยพบว่า 1) คุณลักษณะของเรื่องเล่าประสบการณ์ของคนพิการ ผู้แต่งมีความพิการทางการเคลื่อนไหวหรือทางร่างกายมากที่สุดโดยเป็นความพิการที่เกิดขึ้นในภายหลัง วิธีการทางกายภาพในการเขียนแบ่งได้ 3 กลุ่ม คือ เขียนโดยใช้อวัยวะของตนเองและอุปกรณ์อำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ มีผู้ช่วยในการเขียน หรือผสมผสานทั้ง 2 วิธี จุดมุ่งหมายในการเขียนมุ่งเสนอเรื่องราวการต่อสู้ชีวิตและสร้างความเข้าใจต่อคนพิการ แก่นความคิดและโครงเรื่องนำเสนอความมุ่งมั่นเอาชนะอุปสรรคในชีวิต 2) กระบวนทัศน์การเล่าเรื่องจากองค์ประกอบของเรื่องเล่า ได้แก่ ตัวละคร ปมปัญหา สถานที่และบรรยากาศของเรื่อง มุมมองในการเล่าเรื่องและเสียงในการเล่าเรื่อง ช่วยสื่อสารปรัชญาการดำรงชีวิตอิสระ โดยเฉพาะตัวละครซึ่งมีค่านิยมความรักอิสระ ความภาคภูมิใจในตนเอง และการมีศาสนาเป็นที่ยึดเหนี่ยว สำหรับกลวิธีการสื่อสาร “ปรัชญาการดำรงชีวิตอิสระ” อาศัยความเป็นไปได้คือความสมบูรณ์และความสอดคล้องต้องกันของเรื่องเล่า ความน่าเชื่อถือของเรื่องเล่าซึ่งเกิดจากการแสดงค่านิยมที่เห็นได้ชัดคือค่านิยมความรักอิสระ การแสดงค่านิยมที่ตรงประเด็นกับหัวข้อเรื่องคือค่านิยมความสำเร็จในชีวิต ค่านิยมทำให้เกิดผลกับผู้อ่านทั้งในระดับบุคคลและสังคม ค่านิยมสอดคล้องกับโลกทัศน์และประสบการณ์ของผู้อ่าน และค่านิยมนำไปสู่ความดีงามสูงสุดของมนุษย์คือการทำเพื่อผู้อื่นและสร้างสังคมที่มีความเท่าเทียม 3) ทัศนคติของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดพิมพ์ พบว่า ต้องการสร้างกำลังใจให้ผู้อ่านสู้ชีวิต คิดว่าเรื่องเล่ามีพลังต่อผู้อ่านเพราะมาจากประสบการณ์จริงทำให้น่าเชื่อถือและก่อให้เกิดอารมณ์สะเทือนใจได้ง่าย ปัจจัยที่สนับสนุนการจัดพิมพ์คือบริบททางสังคม ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ และนโยบายของสำนักพิมพ์ คุณค่าของเรื่องเล่าประสบการณ์ที่เล็งเห็นมากที่สุดคือ ทัศนคติเชิงบวก และเห็นว่าคุณค่าต่าง ๆ ในเรื่องส่งผลในระดับบุคคลทำให้ผู้อ่านมีทัศนคติเชิงบวก ตลอดจนส่งผลในระดับสังคมคือสร้างความเข้าใจและความเท่าเทียมให้กับทุกคน

วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556