วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2544

การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษากระบวนการผลิตและการกำหนดประเด็นในการนำเสนอ แบบแผนปฏิสัมพันธ์ระหว่างพิธีกรและวิทยากร และทัศนคติของผู้ชมที่มีต่อรายการสุขภาพทางโทรทัศน์ กรณีศึกษารายการพลิกฟื้น สุขภาพคนเมืองและรายการวาไรตี้พลิกฟื้นสุขภาพ โดยใช้แนวคิดเรื่องระบบการแพทย์แผนไทยและการแพทย์สมัยใหม่ ทฤษฎีชาติพันธุ์วรรณนาแห่งการสื่อสารของเดลล์ ไฮมส์ และชาวิลล์-ทรอยก์ แนวคิดเรื่องภาษาแสดงความสุภาพ ของบราวน์และเลวินสัน และแนวคิดเรื่องวาทกรรมกับการวิเคราะห์วาทกรรม เพื่อศึกษาวิธีการกำหนดประเด็นความคิดในการนำเสนอ โครงสร้างของเนื้อหารายการ รูปแบบรายการและแบบแผนปฏิสัมพันธ์ระหว่าง พิธีกรและวิทยากร และทัศนคติของผู้รับสารที่มีต่อการชมรายการและต่อปฏิสัมพันธ์ระหว่างพิธีกรและวิทยากร โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการศึกษาจากเอกสารกำหนดประเด็น การมีส่วนร่วมในรายการของผู้วิจัยในฐานะพิธีกรรายการ และการจัดสนทนากลุ่มย่อยจากผู้ชมรายการผลการวิจัยพบว่า รายการพลิกฟื้นสุขภาพคนเมืองจะมีการกำหนดประเด็นในการนำเสนอโดยมุ่งเน้นเรื่องโรคที่เกี่ยวกับอวัยวะเฉพาะส่วนมากที่สุด ส่วนรายการวาไรตี้พลิกฟื้นสุขภาพจะเน้นการนำเสนอในเรื่องการดูแล สุขภาพทั่วๆไป โดยทั้งสองรายการเน้นแนวคิดเรื่องระบบการแพทย์สมัยใหม่และการพึ่งสถาบันแพทย์แบบแผนปฏิสัมพันธ์ระหว่างพิธีกรและวิทยากรร่วมรายการ สามารถแบ่งออกได้เป็น 4 เหตุการณ์สื่อสารใหญ่ๆ คือ การกล่าวเปิดช่วง การแนะนำวิทยากร การถามตอบ การกล่าวปิดช่วงโดยใช้เกณฑ์ตามการเปลี่ยน เนื้อหาการสื่อสาร และในแต่ละเหตุการณ์สื่อสารประกอบด้วยวัจนกรรมสื่อสาร ดังนี้ วัจนกรรมเกริ่นนำ วัจนกรรมแนะนำวิทยากร วัจนกรรมทักทาย วัจนกรรมเรียกขาน วัจนกรรมแจ้งให้ทราบ วัจนกรรมอธิบาย วัจนกรรมย้ำเตือน วัจนกรรมสั่งการ วัจนกรรมเล่าความ วัจนกรรมอ้างอิง วัจนกรรมขอบคุณ และวัจนกรรมเชิญชวน ทัศนคติของผู้ชมที่มีต่อรายการ คือ ต้องการให้รายการสุขภาพทางโทรทัศน์มีทั้งสาระและความสนุกสนานผสมกัน และผู้ชมจะเชื่อในสิ่งที่แพทย์พูดมากกว่าวิทยากรทั่วไป และยังคงต้องการให้รูปแบบรายการเป็น การสัมภาษณ์โดยมีพิธีกรเป็นตัวแทนของผู้ชมในการขอความรู้จากวิทยากร