วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1)ศึกษาสภาพและกระบวนการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายทางสังคมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 2)นำเสนอแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายทางสังคมเพื่อเพิ่มศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ศึกษาจากกรณีศึกษา (Case Studies) จำนวน 2 กรณี คือชุมชนหนองสลิด อ.ดำเนินสะดวก จ. ราชบุรี และตำบลศรีสุทโธ อ.บ้านดุง จ.อุดรธานี เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ (Interview) อสม. เจ้าหน้าที่โรงพยาบาล ผู้นำชุมชน และครู ซึ่งมีประเด็นในการเก็บข้อมูล ดังนี้ 1)สภาพเครือข่ายการทำงาน 2)กระบวนการเรียนรู้ของ อสม. 3)ปัจจัยสนับสนุนการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายทางสังคมออนไลน์ และศึกษาแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายทางสังคม โดยใช้วิธีการวิจัยแบบมีส่วนร่วมกับกลุ่ม อสม. สังกัด รพ.สต.บ้านหาดสำราญ ต.คลองตาคด อ.โพธาราม จ.ราชบุรี ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1)สภาพเครือข่ายการปฏิบัติงานของทั้งสองชุมชนนั้นแตกต่างกันตามบริบทของชุมชน โดยชุมชนเกษตรกรรมชาวบ้านจะมีเวลาร่วมกิจกรรมของชุมชน การปฏิบัติงานจึงขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ของชุมชน ส่วนชุมชนตลาดนั้นการปฏิบัติงานจะเป็นไปตามตามหน้าที่ เนื่องจากชาวบ้านไม่ให้ความสำคัญกับ อสม. 2)กระบวนการเรียนรู้หลักของ อสม. ในทั้งสองพื้นที่นั้นจะเป็นการอบรมเดือนละ 1 ครั้ง จากเจ้าหน้าที่โรงพยาบาล และศึกษาจากเอกสารที่ได้รับแจก 3)ปัจจัยสนับสนุนการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายทางสังคมออนไลน์นั้นทั้งสองชุมชน มีแหล่งที่ อสม. สามารถไปใช้คอมพิวเตอร์ได้ โดย อสม. ชุมชนหนองสลิดจะเรียนรู้วิธีการใช้คอมพิวเตอร์จากครูในชุมชน ส่วนตำบลศรีสุทโธนั้นทางเทศบาลจะมีการจัดอบรมให้ และแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายทางสังคมเพื่อเพิ่มศักยภาพ อสม.นั้นสามารถสรุปเป็นขั้นตอนได้ ดังนี้ 1)รพ.สต. และ อสม. ร่วมกันค้นหาศักยภาพในด้านที่ต้องการเพิ่มเติม 2)วิเคราะห์แนวทางในการเพิ่มศักภาพ 3)ค้นหากลุ่ม/องค์กร/ผู้ที่มีความเชี่ยวชาญ ที่จะช่วยสนับสนุนหรือพัฒนาศักภาพในการปฏิบัติงานในแต่ละด้าน 4)หาช่องทางในการติดต่อประสานงาน 5)ร่วมกันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ระดมทุน และทรัพยากรเพื่อใช้ในการเพิ่มศักยภาพ 6)นำศักยภาพที่เพิ่มขึ้นไปใช้ในการปฏิบัติงาน 7)ถอดบทเรียนที่ได้ โดยการนำขั้นตอนดังกล่าวไปประยุกต์ใช้นั้น ต้องคำนึงถึง ความพร้อมของตัว อสม. บริบทของพื้นที่ และปัจจัยสนับสนุนภายในชุมชน