วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ เพื่อ 1) พัฒนาและตรวจสอบความตรงของโมเดลสมการโครงสร้างพหุระดับสมรรถนะไอซีทีของนักเรียน 2) ศึกษาอิทธิพลทางตรงและทางอ้อมของตัวแปรระดับนักเรียนและระดับห้องเรียนในโมเดลสมการโครงสร้างพหุระดับสมรรถนะไอซีทีของนักเรียน 3) ศึกษาอิทธิพลกำกับของตัวแปรการใช้ไอซีทีของครูที่ส่งผลต่ออิทธิพลของตัวแปรส่งผ่านการเข้าถึงและใช้ไอซีทีของนักเรียนไปยังตัวแปรสมรรถนะไอซีทีของนักเรียน และ 4) วิเคราะห์แนวทางการพัฒนาสมรรถนะไอซีทีของนักเรียนดำเนินการวิจัย 2 ระยะ ระยะที่ 1 เป็นการวิจัยเชิงสำรวจเพื่อพัฒนาและตรวจสอบโมเดลสมการโครงสร้างพหุระดับสมรรถนะไอซีทีของนักเรียนที่มีและไม่มีการส่งผ่านที่ถูกกำกับตัวอย่างในการวิจัยได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอนประกอบด้วยนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 4,985 คน และ ครูจำนวน 884 คน จากโรงเรียนมัธยมศึกษาและโรงเรียนขยายโอกาสทั่วประเทศ 194 โรงเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงบรรยาย การวิเคราะห์ความแปรปรวน การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อตรวจสอบความตรงเชิงโครงสร้าง การวิเคราะห์เพื่อตรวจสอบความตรงของโมเดลสมการโครงสร้างพหุระดับการวิเคราะห์อิทธิพลการส่งผ่านและอิทธิพลการกำกับ ด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป SPSS, LISREL, Mplus ตามลำดับระยะที่ 2 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนาสมรรถนะไอซีทีของนักเรียน ตัวอย่างเป็นนักเรียนจำนวน 20 คน และครู จำนวน 10 คน ในโรงเรียนที่มีการปฏิบัติที่เป็นเลิศด้านไอซีที (best practice) 2 โรงเรียน โดยการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่มย่อย และการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1) โมเดลสมการโครงสร้างพหุระดับสมรรถนะไอซีทีของนักเรียนที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยตัวแปรระดับนักเรียน ได้แก่ สมรรถนะไอซีทีของนักเรียน การเข้าถึงและการใช้ไอซีทีของนักเรียนและการกำกับตนเองในการเรียน ตัวแปรระดับห้องเรียน ได้แก่ การสนับสนุนด้านไอซีที การใช้ไอซีทีของครู และสมรรถนะไอซีทีของครู การเข้าถึงและการใช้ไอซีทีของนักเรียนและการกำกับตนเองในการเรียนและสมรรถนะไอซีทีของนักเรียน โดยการสนับสนุนด้านไอซีทีมีอิทธิพลทางอ้อมต่อสมรรถนะไอซีทีของนักเรียนผ่านการใช้ไอซีทีของครู สมรรถนะไอซีทีของครู และการเข้าถึงและการใช้ไอซีทีของนักเรียน ผลการตรวจสอบความตรงของโมเดลพบว่าโมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (chi square = 114.720, df = 95, p = 0.0823, CFI=0.999, TLI=0.998, RMSEA=0.006, SRMR[subscript W]=0.000, SRMR[subscript B]=0.040) 2) อิทธิพลของตัวแปรระดับนักเรียนในโมเดลการวิจัย พบว่า การกำกับตนเอง ในการเรียนมีอิทธิพลรวมสูงสุดเท่ากับ 0.668 โดยเป็นอิทธิพลทางตรงเท่านั้น ในส่วนของอิทธิพลของตัวแปรระดับห้องเรียนพบว่า การสนับสนุนด้านไอซีทีของโรงเรียนมีอิทธิพลรวมสูงสุดเท่ากับ 0.064 โดยเป็นอิทธิพลทางตรงเท่ากับ -0.064 และมีขนาดอิทธิพลทางอ้อมผ่านการเข้าถึงและใช้ไอซีทีของนักเรียนเท่ากับ 0.184 ทั้งนี้พบว่าการเข้าถึงและใช้ไอซีทีของนักเรียนเป็นตัวแปรส่งผ่านและมีบทบาทการส่งผ่านแบบสมบูรณ์ระหว่างการสนับสนุนด้านไอซีทีของโรงเรียนไปยังสมรรถนะไอซีทีของนักเรียน 3) การใช้ไอซีทีของครูไม่มีอิทธิพลกำกับที่ส่งผลต่ออิทธิพลของตัวแปรส่งผ่านการเข้าถึงและใช้ไอซีทีของนักเรียนไปยังตัวแปรสมรรถนะไอซีทีของนักเรียนและ 4) แนวทางการพัฒนาสมรรถนะไอซีที ของนักเรียนประกอบด้วยปัจจัยหลัก 3 ด้านคือ (1) โรงเรียนควรสนับสนุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน บุคลากรฝ่ายสนับสนุน และการพัฒนาบุคลากรด้านไอซีทีโดยมีการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง เมื่องานพื้นฐานเข้ารูปแล้วโรงเรียนควรมีกลยุทธ์ส่งเสริมการใช้ไอซีทีสู่ความเป็นเลิศ โดยเปิดหลักสูตรด้านไอซีทีขั้นสูง สร้างเครือข่ายการเรียนรู้และประสานความร่วมมือกับผู้ปกครองและในการพัฒนาสมรรถนะไอซีทีของนักเรียน (2) ครูควรพัฒนาความรู้และทักษะด้านไอซีทีอย่างต่อเนื่อง ควรใช้ไอซีทีเฉพาะสาขาวิชาในการจัดการเรียนการสอนและบูรณาการไอซีทีให้นักเรียนได้ใช้ไอซีทีอย่างเหมาะสมและมีจริยธรรมโดยมีการกำกับติดตามอย่างใกล้ชิดและ (3) นักเรียนควรพัฒนาสมรรถนะด้านไอซีทีโดยศึกษาค้นคว้าความรู้ใหม่และฝึกปฏิบัติอย่างต่อเนื่องควบคุมและกำกับตนเองในการเรียนและการใช้ไอซีทีอย่างเหมาะสมและพัฒนาศักยภาพของตนเองสู่ความเป็นเลิศด้านไอซีทีด้วยการร่วมกิจกรรมการแข่งขัน