วิทยานิพนธ์ (น.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

ศาลรัฐธรรมนูญเป็นองค์กรมีหน้าที่วินิจฉัยคดีรัฐธรรมนูญ พิทักษ์รักษาไว้ซึ่งหลักการต่าง ๆ ที่รัฐธรรมนูญบัญญัติ การดำรงสถานะความเป็นศาลซึ่งมีหน้าที่อำนวยความยุติธรรมและคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนให้เกิดขึ้นภายใต้หลักนิติรัฐย่อมต้องยอมรับการตรวจสอบและถ่วงดุลการใช้อำนาจ คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญอันเป็นการใช้อำนาจทางตุลาการจึงต้องมีหนทางในการโต้แย้งหรือตรวจสอบทบทวนความผิดพลาดบกพร่องอันอาจเกิดขึ้นและกระทบถึงสิทธิเสรีภาพของประชาชน วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้ศึกษาแนวคิด ทฤษฎีสำคัญอันเป็นรากฐานในการจัดตั้งศาลรัฐธรรมนูญ โดยศาลรัฐธรรมนูญไทยได้รับการกำหนดให้มีอำนาจวินิจฉัยปัญหาอันเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญหลายประเภทด้วยกันซึ่งมีทั้งปัญหาข้อกฎหมายและปัญหาข้อเท็จจริง อย่างไรก็ตาม กฎหมายมิได้กำหนดแนวทางการทบทวนคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญไว้อย่างชัดเจน คงมีเพียงแนวทางการเปลี่ยนแปลงแนวคำวินิจฉัยซึ่งต้องใช้ระยะเวลาพอสมควร คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญได้รับการรับรองโดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ให้เป็นเด็ดขาด มีผลผูกพันรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล และองค์กรอื่นของรัฐ ดังนั้น หากคำวินิจฉัยรัฐธรรมนูญเกิดความผิดพลาดบกพร่องก็อาจสร้างผลกระทบต่อระบบกฎหมายหรือในบางกรณีอาจกระทบถึงสิทธิเสรีภาพของประชาชน ซึ่งจากการศึกษาแนวคิดทฤษฎีทางกฎหมายต่าง ๆ พบว่า การที่ศาลรัฐธรรมนูญมิได้กำหนดแนวทางในการทบทวนคำวินิจฉัยที่ผิดพลาดบกพร่องอาจขัดต่อหลักการสำคัญหลายประการ อย่างไรก็ดี เมื่อศึกษาแนวคิดและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวกับการทบทวนคำพิพากษาหรือคำวินิจฉัย ประกอบกับการศึกษาเปรียบเทียบกับองค์กรทางยุติธรรมของประเทศไทย องค์กรยุติธรรมต่างประเทศ รวมถึงองค์กรที่มีหน้าที่วินิจฉัยคดีรัฐธรรมนูญของต่างประเทศ ทำให้สามารถกำหนดแนวทางที่เหมาะสมในการที่จะสามารถทบทวน คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญได้ ผู้เขียนจึงได้มีข้อเสนอแนะให้มีการตรากฎหมายว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญโดยเร็ว พร้อมทั้งเสนอให้มีการปรับปรุงการคัดเลือกบุคคลเข้าดำรงตำแหน่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ และกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการทบทวนคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญด้วยวิธีการรื้อฟื้นคดีขึ้นพิจารณาใหม่โดยการจำกัดเฉพาะปรากฏข้อเท็จจริงใหม่ที่เป็นกรณีวินิจฉัยสมาชิกภาพของสมาชิกรัฐสภา คุณสมบัติของคณะกรรมการการเลือกตั้งและสถานภาพความเป็นรัฐมนตรี และกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญดำเนินกระบวนการอันขัดต่อหลักการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีอย่างชัดแจ้ง เพื่อแก้ไขความผิดพลาดบกพร่องของคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ